Tăng cường hoàn thiện hệ thống pháp quy liên quan, tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc cho công cuộc phòng, chống lãng phí

Với vai trò lãnh đạo và chỉ đạo toàn diện, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã ban hành các chủ trương, đường lối, chính sách về thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí và được cụ thể hóa thành các quy định mang tính pháp lý. Từ Đại hội XVIII đến nay, nhiều các văn bản quan trọng đã được ban hành, như “Tám điều quy định về việc cải thiện tác phong làm việc và liên hệ mật thiết với quần chúng”, gọi tắt là “Tám điều quy định” do Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ban hành ngày 4-12-2012 - được coi là nền tảng của chiến dịch phòng, chống lãng phí. Mặc dù “Tám điều quy định” chủ yếu đặt ra đối với Bộ Chính trị, nhưng tinh thần là “trên làm gương mẫu mực, dưới tích cực noi theo”, do đó, đây được coi là bộ quy tắc yêu cầu chung đối với toàn thể cán bộ, đảng viên, đặc biệt là các đảng viên có chức vụ, phải làm gương trong việc thực hiện tiết kiệm và phòng, chống lãng phí. Mục tiêu chính của “Tám điều quy định” là chấn chỉnh tác phong làm việc của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong các cơ quan Đảng và chính quyền, chống lại chủ nghĩa hình thức, quan liêu, chủ nghĩa hưởng thụ và xa hoa lãng phí, đồng thời thúc đẩy tác phong làm việc gần gũi với quần chúng hơn, tiết kiệm và hiệu quả hơn. Cụ thế, quy định tập trung vào việc siết chặt kỷ luật, nghiêm cấm các hành vi lãng phí, như cải thiện công tác khảo sát, nghiên cứu, gần gũi quần chúng, hạn chế hoạt động chào đón, đưa tiễn không cần thiết, đơn giản hóa các cuộc họp, hội nghị và sự kiện; giảm thiểu các văn bản hành chính; xóa bỏ việc sử dụng xe công không đúng mục đích, thực hiện quản lý xe công thống nhất, công khai; nghiêm cấm sử dụng công quỹ để tổ chức tiệc tùng xa hoa, lãng phí; thực hiện nghiêm túc quy định về nhà ở công vụ; nghiêm cấm lợi dụng công tác nước ngoài để du lịch và các hình thức phô trương khác.[i]

Để “Tám điều quy định” được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững, Đảng Cộng sản Trung Quốc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý chi tiêu công, tài sản công, chống lãng phí thực phẩm nhằm giải quyết các kẽ hở pháp lý có thể dẫn đến lãng phí. Như “Quy định về thực hành tiết kiệm và chống lãng phí đối với các cơ quan Đảng và chính quyền” được Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quốc vụ viện ban hành ngày 18-11- 2013, được sửa đổi, bổ sung và ban hành ngày 2-5-2025 nhằm cụ thể hóa các quy tắc tiết kiệm đối với các cơ quan Đảng và chính quyền, thúc đẩy việc thực hiện trường kỳ tinh thần “Tám điều quy định”, tăng cường quản lý Đảng nghiêm minh toàn diện. Các tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc Trung ương, các bộ, ban, ngành của Trung ương và Nhà nước có thể căn cứ quy định này, kết hợp với tình hình thực tế để đề ra các biện pháp thực hiện. Đáng chú ý, Quy định sửa đổi năm 2025 nhấn mạnh, khi xây dựng kế hoạch phát triển, ban hành chính sách và quyết định các vấn đề quan trọng, cần tránh phung phí, chú trọng thiết thực, bảo đảm các quyết sách của Trung ương về phát triển chất lượng cao thực sự được triển khai và mang lại hiệu quả. Phải kiên quyết chấn chỉnh các hình thức “ham thành tích”, truy cứu trách nhiệm nghiêm khắc đối với các cán bộ lãnh đạo có quan điểm sai lệch, gây ra sai lầm nghiêm trọng trong quyết sách, gây lãng phí công quỹ, thất thoát nghiêm trọng tài sản nhà nước.[ii] Sau các kỳ Đại hội XIX (năm 2017), Đại hội XX (năm 2022), khi nghiên cứu và triển khai việc học tập, tuyên truyền và quán triệt tinh thần Đại hội, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã phê duyệt “Quy tắc chi tiết về việc thực hiện quán triệt Tám điều quy định của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc” nhằm tiếp tục củng cố các nguyên tắc trong Tám điều quy định và làm rõ những điểm mới. Trong bối cảnh quán triệt tinh thần Đại hội XX, Đảng Cộng sản Trung Quốc nhấn mạnh, Bộ Chính trị cần đi đầu trong việc thực hiện các truyền thống và tác phong tốt đẹp của Đảng, nghiêm túc tuân thủ “Tám điều quy định”, phát huy vai trò tiên phong gương mẫu, nghiêm khắc với bản thân, nghiêm túc thực hiện nguyên tắc kỷ luật và trách nhiệm quản lý Đảng nghiêm minh. Điều này phản ánh sự kiên định và quyết tâm không ngừng của Trung Quốc trong việc chỉnh đốn “bốn tác phong”, thúc đấy xây dựng Đảng nghiêm minh toàn diện.

Ngoài ra, Luật Chống lãng phí thực phẩm được thông qua tháng 4-2021, nhằm giảm thiếu lãng phí thực phẩm trong toàn xã hội, từ khâu sản xuất, chế biến đến tiêu dùng cũng đã được quán triệt thực hiện trong toàn Đảng. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã yêu cầu các cơ quan phải đi đầu trong thực hành tiết kiệm lương thực, thực hiện trách nhiệm quản lý chống lãng phí thực phẩm, tăng cường đánh giá và thông báo hiệu quả công tác chống lãng phí thực phẩm trong các bếp ăn của cơ quan, xóa bỏ hành vi ăn uống lãng phí.[iii]

Có thể nói, việc quán triệt thực hiện “Tám điều quy định”, cũng như các quy định liên quan đã có tác động tích cực tới toàn bộ hệ thống chính trị và đời sống xã hội Trung Quốc, góp phần chấn chỉnh kỷ luật trong Đảng, cải thiện tác phong làm việc của cán bộ, đảng viên đạt thực chất, hiệu quả hơn. Mặt khác, việc cắt giảm các khoản chi tiêu không cần thiết đã giúp giảm thiểu đáng kể gánh nặng cho ngân sách nhà nước. Các khoản chi cho tiếp khách, hội họp, công tác, mua sắm và sử dụng tài sản công, đầu tư công.... đều được kiểm soát chặt chẽ, góp phần sử dụng nguồn lực và ngân sách thiết thực, hiệu quả hơn.

Chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về thực hành tiết kiệm và phòng, chống lãng phí trong toàn đảng

Kể từ khi thành lập đến nay, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã luôn đề cao và kiên trì thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí kết hợp với phòng, chống tham nhũng. Nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông đã từng chỉ ra: “Lãng phí và tham nhũng tuy có một số khác biệt về bản chất, nhưng tổn thất do lãng phí lớn hơn tham nhũng. Vì vậy, việc trừng trị nghiêm khắc hành vi lãng phí phải được tiến hành đồng thời với việc trừng trị nghiêm khắc hành vi tham nhũng”.[iv] Phong trào “Tam phản” (chống tham ô, chống lãng phí, chống quan liêu, năm 1951) mà Đảng Cộng sản Trung Quốc đề ra vào những năm đầu thành lập nước Trung Quốc mới là một chiến dịch quan trọng để Trung Quốc vượt qua giai đoạn khó khăn về kinh tế, đồng thời cũng là một biện pháp mạnh mẽ nhằm chống lãng phí và chống tham nhũng. Do đó, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí là truyền thống tốt đẹp của Trung Quốc và chỉ khi luôn thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, người đảng viên Cộng sản mới có thể nâng cao ý thức về việc chống tham nhũng, khắc phục tác phong quan liêu. Nhằm kế thừa, tiếp nối truyền thống tốt đẹp, thúc đẩy việc thực hành tiết kiệm và phòng, chống lãng phí, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tập trung vào công tác tuyên truyền, giáo dục và nâng cao nhận thức trong toàn đáng, từ đó, lan tỏa văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ. Ngay sau khi “Tám điều quy định” được ban hành, các cơ quan truyền thông của Trung Quốc đã đồng loạt đưa tin, giải thích ý nghĩa và tầm quan trọng của quy định này. Các cấp ủy Đảng từ Trung ương đến địa phương đã tổ chức các cuộc họp, hội nghị chuyên đề nhằm quán triệt nội dung của “Tám điều quy định” cho cán bộ, đảng viên. Sau đó, các bộ, ban, ngành và chính quyền địa phương ban hành các quy định, hướng dẫn chi tiết để cụ thể hóa “Tám điều quy định” cho phù hợp với đặc thù của từng địa phương. Đồng thời, việc triển khai học tập và giáo dục việc quán triệt tinh thần “Tám điều quy định” là nội dung quan trọng được lồng ghép vào các đợt giáo dục học tập thường xuyên của Đảng, có thể kể đến như giáo dục chuyên đề “Tam nghiêm tam thực”[v], học tập giáo dục “Hai học một làm”[vi], giáo dục chuyên đề” “Không quên tâm nguyện ban đầu, ghi nhớ sứ mệnh”, quán triệt tư tưởng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới... Đáng Cộng sản Trung Quốc luôn coi chỉnh đốn “Bốn tác phong”[vii] trong đảng là vấn đề cấp thiết nhằm nâng cao nhận thức phòng, chống lãng phí đối với toàn thể cán bộ, đảng viên.

Trong “Quy định về thực hành tiết kiệm và chống lãng phí đối với các cơ quan Đảng và chính quyền” quy định, các bộ phận tổ chức nhân sự, trường Đảng, Học viện Cán bộ phải coi việc thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí là nội dung quan trọng trong đào tạo cán bộ, đổi mới phương pháp giáo dục, tăng cường tính hiệu quả trong đào tạo; tuyên truyền và giải thích các quy định, chế độ liên quan, phổ biến các kinh nghiệm và điển hình tiên tiến về thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí, tăng cường giáo dục bằng hình thức cảnh báo, răn đe, hướng dẫn cán bộ, đảng viên rèn luyện tính Đảng, nâng cao nhận thức chính trị, lựa chọn tấm gương mới điển hình trong xây dựng tác phong làm việc để thúc đẩy duy trì tính tiên phong và trong sạch của Đảng. Bên cạnh đó, người đứng đầu cấp ủy đảng (ban cán sự đảng) phải chịu trách nhiệm chính, phối hợp chặt chẽ trong công tác tổ chức thực hiện, làm tốt công tác tuyên truyền và định hướng, kiên quyết không để xảy ra tình trạng qua loa, hình thức.[viii]

Trong những năm qua, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đẩy mạnh việc sử dụng các phương tiện truyền thông để tuyên truyền các chính sách và quy định chống lãng phí, khuyến khích nhân dân cần phòng, chống lãng phí. Bên cạnh đó, việc công khai xử lý các trường hợp vi phạm để giáo dục và làm bài học cảnh tỉnh, từ đó, tăng cường ý thức tuân thủ quy định trong đảng và toàn xã hội cũng là một trong những biện pháp mà Đảng Cộng sản Trung Quốc đã và đang thực hiện. Các trường hợp vi phạm "Tâm điều quy định” đều bị điều tra, xử lý công khai, được cập nhật trên trang điện tử của Ủy ban Kiểm tra kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát quốc gia, được thống kê báo cáo định kỳ. Các trường hợp vi phạm nghiêm trọng tinh thần “Tám điều quy định” liên quan, như vi phạm quy định về nhận và tặng quà biếu, việc tổ chức ăn uống, tiệc tùng ở các địa phương, đơn vị cũng đều được thông báo công khai, nhiều trường hợp đã bị xử lý kỷ luật và miễn nhiệm chức vụ, những động thái này thực sự có tính răn đe rất mạnh mẽ.[ix] Tính đến tháng 3-2025, Ủy ban Kiểm tra kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát quốc gia đã công bố dữ liệu báo cáo hàng tháng (137 tháng) về các vấn đề vi phạm theo tinh thần “Tám điều quy định” đã được điều tra và xử lý trên toàn quốc.[x]

Hoàn thiện hệ thống giám sát và cơ chế giám sát

Đảng Cộng sản Trung Quốc nhận thức được rằng phòng, chống tham nhũng và lãng phí có mối quan hệ chặt chẽ, gắn bó mật thiết với nhau, được xem là hai mặt của một vấn đề trong công tác quản lý tài sản công và củng cố niềm tin của nhân dân. Một hệ thống quản lý lỏng lẻo, thiếu minh bạch, các quy định không rõ ràng về định mức, tiêu chuẩn hoặc thiếu trách nhiệm trong công tác kiểm tra, giám sát sẽ tạo cơ hội cho cả lãng phí và tham nhũng phát triển. Khi không có sự kiểm soát chặt chẽ về chỉ tiêu và sử dụng tài sản, tham nhũng dễ dàng ẩn mình dưới vỏ bọc của lãng phí. Để bảo đảm hiệu quả công tác phòng, chống lãng phí và đấu tranh chống tham nhũng. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã áp dụng một số biện pháp cụ thể: 1- Thiết lập và vận hành các cơ quan chuyên trách là Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật trung ương (CCDI) và Ủy ban Giám sát quốc gia (NSC) nhằm tăng cường sự giám sát của Đảng và Nhà nước. Các cơ quan này có quyền hành lớn trong việc điều tra, xử lý các vụ việc vi phạm kỷ luật, trong đó có hành vi lãng phí, gây thất thoát tài sản của nhà nước cả trong nội bộ Đảng và trong bộ máy chính quyền; 2. Tăng cường năng lực giám sát của quần chúng nhân dân, khuyến khích người dân tố giác các hành vi lãng phí thông qua các kênh khác nhau, bao gồm đường dây nóng và nền tảng trực tuyến; 3- Mở rộng sự giám sát của truyền thông, hay còn gọi là giám sát dư luận - hình thức giám sát đặc biệt hiệu quả. Đó là việc sử dụng rộng rãi các hình thức như truyền hình, báo chí, tin tức, phát thanh và internet để giám sát các hành vi lãng phí. Hình thức này đã mang lại tác dụng hiệu quả mạnh mẽ trong việc trấn áp các hành vi lãng phí, tạo ra hiệu ứng tốt trong xã hội; 4- Thực hiện công khai, minh bạch trong quản lý tài chính, ban hành các quy định, định mức chỉ tiêu rõ ràng, nâng cao trách nhiệm của cán bộ, siết chặt kỷ luật, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát; 5- Kiên trì kiểm tra, đánh giá thường xuyên. Các cuộc kiểm tra định kỳ được tiến hành để đánh giá việc thực hiện các quy định chống lãng phí tại các cấp, nhằm giải quyết kịp thời các khó khăn, vấn đề phát sinh, phát hiện sớm các hành vi sai trái trong thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí.

Theo dữ liệu của CCDI và NSC công bố cho biết, năm 2022, Trung Quốc đã điều tra và xử lý tổng cộng 95.376 trường hợp vì phạm tinh thần “Tám diều quy định”, phê bình giáo dục và xử lý 141.348 người, trong đó có 96.756 người bị kỷ luật. Năm 2023, Trung Quốc đã điều tra và xử lý 107.547 trường hợp vi phạm; phê bình giáo dục và xử lý 153.662 người, trong đó có 108.695 người bị kỷ luật. Năm 2024, Trung Quốc đã điều tra và xử lý 225.275 trường hợp vì phạm; phê bình giáo dục và xử lý 312.907 người, trong đó có 221.369 người bị kỷ luật.[xi]

Phát huy vai trò nêu gương của các cơ quan đảng và chính quyền

Đảng Cộng sản Trung Quốc đã coi các cơ quan Đảng và chính quyền là lực lượng tiên phong đi đầu để dẫn dắt, định hướng, lan tỏa mạnh mẽ công tác thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí trong toàn xã hội. Các cơ quan Trung ương và Nhà nước phải tiên phong nêu gương trong thực hành tiết kiệm và chống lãng phí, cán bộ lãnh đạo các cấp phải gương mẫu đi đầu. Chính vì vậy, trên cơ sở quán triệt tinh thần “Tám điều quy định”, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đề ra những yêu cầu cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quy định:

1- Đi đầu trong việc nâng cao ý thức chính trị về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Hội nghị Công tác kinh tế Trung ương năm 2024 và Báo cáo công tác của Chính phủ năm 2024 đều đưa ra yêu cầu “thắt lưng buộc bụng”, phải kiên trì học tập và quán triệt sâu rộng tinh thần “Tám điều quy định”, luôn ghi nhớ cần phải tiết kiệm, thực hiện lối sống xanh và carbon thấp, áp dụng các biện pháp cứng rắn để kiên quyết kiềm chế và loại bỏ tận gốc những tác phong xấu và hành vi phô trương, lãng phí. Đảng Cộng sản Trung Quốc nhấn mạnh, việc các cơ quan Đảng và chính quyền đi đầu trong việc “thắt lưng buộc bụng” không phải là giảm thiểu sử dụng và đầu tư tài nguyên, hạ thấp chất lượng cuộc sống của người dân, mà nhằm tập trung nâng cao hiệu quả, thúc đẩy phát triển nền kinh tế Trung Quốc chuyến từ “phát triển chiều rộng” sang “phát triển chiều sâu”, tiết kiệm tài nguyên và nguồn lực để tập trung nhiều hơn vào lĩnh vực dân sinh, giải quyết nhu cầu thực tế của người dân và nhu cầu chiến lược của đất nước, đạt được mục tiêu đem lại cuộc sống tốt đẹp cho người dân trong quá trình thúc đẩy hiện đại hóa đất nước.[xii]

2- Đi đầu trong việc thực hiện các yêu cầu cụ thể về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. “Quy định” sửa đổi mới đã chỉ tiết hóa hơn nữa các vấn đề cụ thể như quản lý chi phí, công tác trong nước, công tác ở nước ngoài, tiếp khách công vụ... Phải nghiêm túc thực hiện các quy định, kiên trì tiết kiệm trong mọi công việc, tính toán kỹ lưỡng, tăng cường kiểm soát chặt chẽ chỉ tiêu, sử dụng nguồn tài chính phù hợp, tập trung nguồn lực nhiều hơn cho nhu cầu phát triển và mong muốn của người dân.

3- Đi đầu trong việc thúc đẩy xây dựng cơ quan, công sở theo mô hình tiết kiệm. “Quy định” đã đưa ra các yêu cầu cụ thể hơn đối với các cơ quan Đảng và chính quyền ở tất cả các cấp trong việc thúc đẩy xây dựng, thực hành tiết kiệm tại cơ quan, công sở. Cần thúc đẩy đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức nắm rõ, hiểu sâu tinh thần tiết kiệm, sử dụng nguồn vốn và tài nguyên một cách tập trung. Đi đầu trong việc thực hành tiết kiệm lương thực, tinh giản các cuộc họp, hoạt động công vụ và kiếm soát chặt chẽ quy mô, khuyến khích họp trực tuyến, văn phòng không giấy tờ, ưu tiên sử dụng năng lượng sạch, sản phẩm tiết kiệm năng lượng, nhằm giảm thiểu hơn nữa chi phí vận hành của cơ quan. Phải làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục, phổ biến nhân rộng các điển hình tiên tiến về thực hành tiết kiệm, tạo ra một bầu không khí tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội.[xiii]

4- Đi đầu trong việc ngăn chặn lãng phí thực phẩm, hình thành thói quen tiết kiệm, xây dựng tác phong công sở tốt đẹp. Trong đó, nhấn mạnh vai trò tiên phong của cán bộ lãnh đạo, đảng viên trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, đặc biệt là lãng phí thực phẩm. Đồng thời, chú trọng việc kiểm tra, giám sát ngẫu nhiên về việc thực hành lối sống xanh tại các cơ quan Trung ương và Nhà nước, thúc đẩy các bộ, ngành quán triệt thực hiện yêu cầu “thắt lưng buộc bụng” và xây dựng cơ quan theo mô hình tiết kiệm. Các cán bộ, đảng viên phải đi đầu trong việc thực hiện các biện pháp tiết kiệm thực phẩm tại đơn vị, đi đầu trong việc thúc đẩy lối sống tiêu dùng thực phẩm lành mạnh, văn minh, tiết kiệm. Chiến dịch “Đĩa sạch” đã được khởi xướng nhằm bảo đảm an ninh lương thực tại Trung Quốc được lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng. Người dân Trung Quốc dần hình thành thói quen ăn uống tiết kiệm hơn, giảm thiểu lượng thức ăn thừa, góp phần xây dựng một xã hội văn minh hơn. Nhiều nhà hàng cũng đã thay đổi cách phục vụ, cung cấp suất ăn nhỏ hơn hoặc khuyến khích khách hàng mang đồ ăn thừa về.

Một số vấn đề đặt ra

Kể từ Đại hội XVIII đến nay, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thể hiện vai trò lãnh đạo chỉ đạo, đi đầu nêu gương với quyết tâm chính trị cao và các biện pháp đồng bộ từ thể chế đến thực thi trong cuộc chiến phòng, chống lãng phí, chú trọng kết hợp hiệu quả giữa hoàn thiện thể chế, phát huy vai trò nêu gương và tuyên truyền giáo dục về tiết kiệm, chống lãng phí nhằm xây dựng một hệ thống vận hành thực hiện tiết kiệm, phòng, chống lãng phí một cách khoa học và hiệu quả, thể hiện tính chiến lược lâu dài. Các biện pháp được triển khai mạnh mẽ, toàn diện, tác động đến mọi cấp độ và lĩnh vực của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng những nỗ lực của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đạt được kết quả nhất định. Việc quán triệt thực hiện thực hành tiết kiệm và chống lãng phí đã thay đổi đáng kể về nhận thức và hành vi đối với toàn Đảng và toàn thể tầng lớp nhân dân Trung Quốc. Khẩu hiệu “Đĩa sạch” và “tiết kiệm là vinh quang, lãng phí là xấu hổ” đã dần đi vào ý thức của người dân, việc cắt giảm chỉ tiêu không cần thiết đã giúp tiết kiệm đáng kế nguồn lực tài chính. Tuy nhiên, để bảo đảm rằng các biện pháp tiết kiệm không cản trở hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, cần phải có sự cân bằng giữa tiết kiệm và phát triển. Một số thói quen lãng phí đã ăn sâu vào lối sống văn hóa, việc thay đổi đòi hỏi cần có thời gian và nỗ lực bền bỉ. Đồng thời, mặc dù hệ thống giám sát đã được tăng cường, nhưng việc phát hiện và xử lý kịp thời tất cả các hành vi lãng phí, đặc biệt là những hành vi kín đáo và tinh vi hơn, vẫn là một thách thức lớn đối với các quan kiểm tra, giám sát.

Nhìn từ kinh nghiệm của Trung Quốc, có thể thấy rằng, đối với Việt Nam, việc xác định tiếp tục triển khai quyết liệt, bài bản, không có vùng cấm, không có ngoại lệ đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, để đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác xây dựng Đảng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước là rất cần thiết. Vì vậy, cần tập trung chú trọng một số vấn đề: Một là, cần có quyết tâm chính trị cao và kiên định thống nhất toàn Đảng từ trên xuống, lấy đó làm mục tiêu cụ thể, xuyên suốt và không ngừng nghỉ; hai là, cần tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống lãng phí gắn với phòng, chống tham nhũng một cách đồng bộ, chặt chẽ, “siết chặt chiếc lồng thể chế”. Đặc biệt, cần nghiên cứu về việc mở rộng phạm vi giám sát, kiểm soát quyền lực, kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy nhà nước, không chỉ giới hạn trong phạm vi đảng viên; ba là, tăng cường công khai, minh bạch, cần đẩy mạnh hơn nữa việc công khai, minh bạch trong mọi hoạt động của các cơ quan nhà nước, đối với những thông tin không liên quan đến bí mật quốc gia phải được công khai kịp thời trên phạm vi rộng, bảo bảo đảm đầy đủ quyền được biết của quần chúng nhân dân, đặc biệt là trong quy hoạch, tự quản lý đất đai, đấu thầu, mua sắm công và quản lý dự án đầu công. Việc này giúp người dân có cơ sở để giám sát, phát hiện sai phạm, hình thành một hệ thống giám sát mạnh mẽ, giảm thiểu hành vi lãng phí công quỹ; bốn là, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của các cơ quan chuyên trách, tiếp tục nâng cao năng lực và quyền hạn cho các cơ quan kiểm tra, thanh tra, điều tra. Cần bảo đảm các cơ quan này thực sự độc lập, khách quan trong hoạt động, tránh tình trạng bao che. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống lãng phí và tham nhũng đều rất cần thiết; năm là, phát huy vai trò giám sát của nhân dân và truyền thông. Cần tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa để người dân và các cơ quan truyền thông phát huy vai trò giám sát, phản biện, tố giác các hành vi lãng phí, thất thoát tài sản của nhà nước. Cần có cơ chế bảo vệ hiệu quả người tố giác, khuyến khích tinh thần đấu tranh chống tiêu cực trong xã hội, sáu là, chú trọng giáo dục, răn đe và xây dựng văn hóa tiết kiệm. Song song với việc xử lý nghiêm các sai phạm, cần tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền về đạo đức công vụ, tính tiết kiệm, liêm khiết trong cán bộ, đảng viên và xã hội, coi tiết kiệm là văn hóa tốt đẹp, lãng phí là điều đáng xấu hổ; bảy là, kiểm soát chặt chẽ và đề ra những giải pháp hiệu quả để thực hiện phòng, chống lãng phí trong tinh giản bộ máy, cải cách hành chính. Đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm các tầng nấc trung gian, giảm bớt sự can thiệp của các cơ quan quản lý vào hoạt động của doanh nghiệp và người dân. Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào quản lý nhà nước để tăng tính minh bạch, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ và người dân, hạn chế các cơ hội tham nhũng, tiêu cực và lãng phí.

Kinh nghiệm của Trung Quốc trong phòng, chống lãng phí cho thấy việc tiết kiệm nguồn lực không chỉ là yêu cầu quản trị kinh tế mà còn là trụ cột của phát triển bền vững và quản trị quốc gia hiện đại. Nhìn nhận rõ được những kinh nghiệm của Trung Quốc và đặt trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp thể chế và hài hòa với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, các kinh nghiệm tham khảo này sẽ góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu lãng phí, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên quốc gia, củng cố niềm tin xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

TS. Trần Ánh Tuyết

Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc, IAPS