Tham dự Tọa đàm, về phía JICA có ông Kobayashi Kenichi, Phó Trưởng đại diện Văn phòng JICA Việt Nam; ông Nakamura Shintaro, Cố vấn cao cấp về An sinh xã hội của JICA; ông Hamamoto Shota, Đại diện JICA và bà Trần Thị Ngọc Anh, Cán bộ chương trình JICA. Về phía Việt Nam có TS. Nguyễn Xuân Cường, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương; TS. Võ Hải Thanh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương; TS. Nguyễn Đức Chiện, Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học, cùng đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đến từ Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, Viện Nhà nước và Pháp luật và một số cộng tác viên từ các đơn vị  khác.

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh già hóa dân số đang trở thành một trong những vấn đề kinh tế - xã hội có tác động sâu rộng trên phạm vi toàn cầu. Trong bối cảnh Việt Nam đang phải đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh, việc tìm hiểu kinh nghiệm của Nhật Bản, một trong những quốc gia có mức độ già hóa dân số cao trên thế giới, có ý nghĩa thiết thực, góp phần cung cấp thêm bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng các chính sách thích ứng phù hợp.

Tại Tọa đàm ông Nakamura Shintaro, Cố vấn cao cấp về An sinh xã hội của JICA trình bày báo cáo chuyên đề, chia sẻ kinh nghiệm của Nhật Bản trong ứng phó với già hóa dân số và những hàm ý chính sách đối với Việt Nam. Báo cáo tập trung vào thực trạng và những thay đổi kinh tế - xã hội do quá trình già hóa dân số gây ra, các thách thức đặt ra đối với thị trường lao động, hệ thống an sinh xã hội và đời sống của người cao tuổi. Diễn giả cho biết, trước tình trạng tỷ lệ sinh giảm, dân số trong độ tuổi lao động thu hẹp và số lượng người cao tuổi ngày càng gia tăng, Nhật Bản đã từng bước xây dựng, hoàn thiện các chính sách nhằm thích ứng với những biến đổi về cơ cấu dân số, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ và người cao tuổi vào thị trường lao động. Đặc biệt, diễn giả đã giới thiệu những chính sách và mô hình chăm sóc người cao tuổi tại Nhật Bản, trong đó nhấn mạnh vai trò của hệ thống bảo hiểm chăm sóc dài hạn và mô hình chăm sóc tích hợp dựa vào cộng đồng. Đây là cách tiếp cận kết hợp các dịch vụ y tế, chăm sóc dài hạn, hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày và các hoạt động xã hội, nhằm tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục sinh sống trong môi trường quen thuộc, duy trì sức khỏe và sự gắn kết với cộng đồng. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng chú trọng huy động sự tham gia của chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân trong cung cấp dịch vụ chăm sóc, qua đó góp phần giảm bớt gánh nặng cho gia đình và hệ thống an sinh xã hội.

Từ kinh nghiệm của Nhật Bản, ông Nakamura cũng đưa ra những gợi mở đối với Việt Nam trong bối cảnh quá trình già hóa dân số được dự báo sẽ diễn ra nhanh chóng trong những thập kỷ tới. Theo đó, việc chủ động xây dựng các chính sách thích ứng, phát triển hệ thống chăm sóc dài hạn, tăng cường các dịch vụ hỗ trợ người cao tuổi tại cộng đồng và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội là những vấn đề cần được quan tâm.

Toàn cảnh Tọa đàm

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi của các nhà khoa học Việt Nam, tập trung vào những vấn đề như khả năng làm chậm quá trình già hóa dân số; tác động của khoa học, công nghệ đối với thị trường lao động; chính sách khuyến khích người cao tuổi tiếp tục tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội; vai trò của gia đình và cộng đồng trong chăm sóc người cao tuổi; vấn đề bình đẳng giới và gánh nặng chăm sóc không được trả công trong gia đình. Các đại biểu cũng quan tâm tìm hiểu kinh nghiệm của Nhật Bản trong huy động khu vực tư nhân tham gia cung cấp dịch vụ chăm sóc dài hạn, cũng như những khó khăn trong triển khai các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại các địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn.

Phát biểu tổng kết và bế mạc Tọa đàm, TS. Nguyễn Xuân Cường đánh giá cao những nội dung chia sẻ thiết thực của ông Nakamura Shintaro, sự tham gia tích cực của các chuyên gia; đồng thời cảm ơn JICA đã phối hợp tổ chức hoạt động trao đổi khoa học có ý nghĩa này; mong muốn trong thời gian tới, Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương và JICA tiếp tục tăng cường hợp tác, tổ chức thêm nhiều hoạt động trao đổi học thuật với các chuyên gia Nhật Bản về những vấn đề kinh tế - xã hội cùng quan tâm.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Tọa đàm đã diễn ra trong không khí sôi nổi, góp phần tăng cường giao lưu  khoa học giữa các nhà nghiên cứu Việt Nam và chuyên gia Nhật Bản, đồng thời cung cấp những kinh nghiệm thực tiễn và gợi mở hữu ích cho việc nghiên cứu, đề xuất chính sách thích ứng với tình trạng già hóa dân số tại Việt Nam hiện nay./.

Phan Huyền (th)