Theo Tuyên bố chung, 14 quốc gia tái khẳng định cam kết duy trì một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở, hòa bình, ổn định và dựa trên luật pháp quốc tế; đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của Phán quyết ngày 12/7/2016 do Hội đồng Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) đưa ra.

Tuyên bố nêu quan điểm rằng các tranh chấp hàng hải phải được giải quyết bằng biện pháp hòa bình và phù hợp với UNCLOS. Các nước ký tuyên bố đồng thời khẳng định Phán quyết năm 2016 là một dấu mốc quan trọng, có tính chung thẩm và ràng buộc pháp lý giữa Trung Quốc và Philippines đối với các quyền hưởng vùng biển và yêu sách đã được Hội đồng Trọng tài xem xét.

Theo Tuyên bố chung, Phán quyết năm 2016 xác định không có cơ sở pháp lý cho các yêu sách biển mở rộng của Trung Quốc tại Biển Đông dựa trên “quyền lịch sử”. Tuyên bố cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm tự do hàng hải, tự do hàng không và các quyền sử dụng biển hợp pháp khác theo UNCLOS.

Các quốc gia ký tuyên bố bày tỏ phản đối những hành động đơn phương hoặc gây mất ổn định, kể cả việc sử dụng vũ lực hoặc cưỡng ép, có nguy cơ đe dọa hòa bình và ổn định khu vực. Tuyên bố cũng phản đối việc sử dụng lực lượng bảo vệ bờ biển, quân đội và dân quân biển để quấy rối, cản trở hoặc đe dọa các hoạt động hợp pháp của quốc gia khác trên biển hoặc trên không, gây nguy hiểm cho lực lượng thực thi nhiệm vụ và ngư dân.

Tuyên bố kêu gọi các bên liên quan tuân thủ Phán quyết năm 2016 và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình thông qua đối thoại và các cơ chế hợp pháp khác phù hợp với luật pháp quốc tế. Các nước ký tuyên bố đồng thời bày tỏ ủng hộ tầm nhìn chung với ASEAN về xây dựng Biển Đông thành vùng biển hòa bình, ổn định, hợp tác và thịnh vượng.

Việc 14 quốc gia ra tuyên bố chung cho thấy Phán quyết năm 2016 và vai trò của UNCLOS tiếp tục nhận được sự quan tâm trong các thảo luận quốc tế về Biển Đông. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ đây là quan điểm của các quốc gia ký tuyên bố, không phải tuyên bố chung của ASEAN và không đồng nhất với lập trường chính thức của Việt Nam.

Về phía Việt Nam, lập trường nhất quán là mọi tranh chấp trên biển phải được giải quyết bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng đầy đủ các tiến trình ngoại giao và pháp lý, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS năm 1982. Việt Nam ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng UNCLOS bằng các biện pháp hòa bình phù hợp với Công ước; đồng thời khẳng định UNCLOS năm 1982 là khuôn khổ pháp lý quan trọng điều chỉnh các hoạt động trên biển và đại dương.

Bài viết mang tính thông tin, tổng hợp nội dung Tuyên bố chung của 14 quốc gia; không hàm ý Việt Nam tham gia hoặc tán thành toàn bộ các cách diễn đạt trong tuyên bố.

Vũ Thị Vân Dung

Trung tâm Nghiên cứu Biển Đông và Nam Thái Bình Dương

Nguồn tham khảo: Ministry of Foreign Affairs of Japan, “Joint Statement on the Tenth Anniversary of the Philippines-China South China Sea Arbitral Tribunal Award”, 12/7/2026.

https://www.mofa.go.jp/press/release/pressite_000001_02511.html