1. Thiết lập đầu mối điều phối mới cho chiến lược dân số

Từ ngày 10/9/2026, Ủy ban Tổng thống về Tỷ lệ sinh thấp và Xã hội già hóa được mở rộng và tái tổ chức thành Ủy ban Chiến lược Dân số. Đây là kết quả của việc sửa đổi toàn bộ Luật Cơ bản về Tỷ lệ sinh thấp và Xã hội già hóa với tên gọi mới là Luật Cơ bản về Chiến lược Dân số[3].

Theo Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc, phạm vi của luật mới không còn giới hạn ở việc ứng phó với tỷ lệ sinh thấp và già hóa, mà bao gồm cả những thay đổi về cơ cấu dân số, mất cân bằng dân số giữa các địa phương, sự đa dạng hóa hình thái hộ gia đình và di chuyển dân số quốc tế. Ủy ban Chiến lược Dân số đồng thời được trao thêm chức năng nghiên cứu, phân tích và đánh giá chính sách[3]. Đáng chú ý, Ủy ban cũng mở rộng số lượng người đứng đầu các cơ quan trung ương tham gia với tư cách thành viên đương nhiên từ 9 lên 15 người. Đồng thời, bốn ủy ban chuyên môn phụ trách các lĩnh vực chiến lược xã hội, chiến lược kinh tế, điều phối và đánh giá chính sách, vấn đề di cư[1]. Những thay đổi về cơ cấu cho thấy cải cách không chỉ đơn thuần là đổi tên cơ quan, mà hướng tới việc mở rộng năng lực điều phối chính sách dân số trên nhiều lĩnh vực. Tại Hội nghị Điều phối Chính sách Quốc gia lần thứ 13 ngày 3/9, Chính phủ Hàn Quốc xác nhận việc chuyển đổi hệ thống quản trị dân số sẽ được thực hiện đồng thời với thời điểm Luật Cơ bản về Chiến lược Dân số có hiệu lực. Chính phủ nhấn mạnh rằng chính sách mới sẽ phải ứng phó không chỉ với tỷ lệ sinh thấp và già hóa mà còn ứng phó với mất cân bằng dân số khu vực, thay đổi hình thái hộ gia đình, di chuyển dân cư và sự suy giảm dân số trong độ tuổi lao động.[2]

Có thể xem đây là sự chuyển dịch quan trọng của Hàn Quốc từ việc thực hiện chính sách tập trung vào tỷ lệ sinh thấp và già hóa sang một mô hình quản trị rộng hơn đối với biến đổi cơ cấu dân số. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc Hàn Quốc từ bỏ mục tiêu phục hồi mức sinh, mà là mở rộng phạm vi chính sách vượt ra ngoài mục tiêu khuyến sinh đơn thuần.

2. Tăng cường ngân sách cho chiến lược dân số

Một thay đổi đáng chú ý khác của Hàn Quốc là chú trọng hơn cơ chế phân bổ nguồn lực đồng bộ với chiến lược dân số. Theo thông báo của Chính phủ Hàn Quốc ngày 31/8, từ tháng 1/2027, Ủy ban Chiến lược Dân số sẽ triển khai cơ chế tham vấn trước về ngân sách đối với các chương trình liên quan đến dân số. Các bộ, cơ quan trung ương sẽ phải tham vấn Ủy ban về định hướng đầu tư và các ưu tiên trung và dài hạn trước khi xây dựng kế hoạch ngân sách[3]. Cơ chế này nhằm tăng cường khả năng điều phối chính sách trong bối cảnh các chương trình liên quan đến dân số hiện được triển khai bởi nhiều bộ, ngành và chính quyền địa phương. Thay vì để từng cơ quan xử lý các vấn đề dân số theo phạm vi chức năng riêng, Chính phủ hướng tới một cơ chế phối hợp ở cấp độ toàn chính phủ.

Luật sửa đổi được Quốc hội Hàn Quốc thông qua hồi tháng 5 đã đặt nền tảng pháp lý cho cơ chế các cơ quan trung ương phải tham vấn Ủy ban Chiến lược Dân số về định hướng đầu tư ngân sách đối với các chương trình liên quan đến dân số. Ủy ban cũng có thể đưa ra ý kiến đối với cơ quan tài chính về định hướng phân bổ nguồn lực và cơ quan tài chính có trách nhiệm tôn trọng các ý kiến này [4]. Nghị định thi hành được thông qua ngày 8/9 tiếp tục cụ thể hóa phạm vi và cách thức vận hành của cơ chế tham vấn trước, trong đó xác định các chương trình thuộc Kế hoạch cơ bản về Chiến lược Dân số và đáp ứng các tiêu chí ngân sách do Ủy ban quy định sẽ thuộc diện tham vấn.[1]

Cơ chế mới không đồng nghĩa với việc Ủy ban Chiến lược Dân số trực tiếp kiểm soát toàn bộ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, việc đưa tham vấn về định hướng đầu tư cho dân số vào quy trình ngân sách cho thấy vai trò điều phối của chính sách dân số đã được thể chế hóa mạnh hơn. Đây cũng là một bước chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào từng chương trình riêng lẻ sang cơ chế điều phối nguồn lực tổng thể của chiến lược dân số dài hạn.

3. Ý nghĩa của tái cấu trúc quản trị dân số

Việc tái cấu trúc chính sách diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ sinh của Hàn Quốc đã xuất hiện tín hiệu tích cực sau nhiều năm suy giảm. Theo KOSTAT, năm 2025 Hàn Quốc ghi nhận khoảng 254.500 trẻ được sinh ra, tăng 16.100 trẻ, tương đương 6,8% so với năm trước. Tổng tỷ suất sinh tăng lên 0,80. Số trẻ là con đầu lòng tăng 8,6%, trong khi số trẻ thứ hai tăng 4,5% [5].

Tuy nhiên, sự phục hồi về số ca sinh chưa đủ để đảo ngược xu hướng suy giảm dân số. Năm 2025, Hàn Quốc ghi nhận khoảng 363.400 người chết, tăng 1,3% so với năm trước. Do đó, mức biến động dân số tự nhiên vẫn âm khoảng 110.000 người [5]. Khoảng cách lớn giữa số người sinh và số người chết cho thấy những tác động của mức sinh thấp trong nhiều thập niên vẫn tiếp tục được phản ánh trong cơ cấu dân số. Đến ngày 3/9/2026, số trẻ sinh trong quý II/2026 tiếp tục cho thấy tín hiệu phục hồi, nối tiếp xu hướng tích cực ghi nhận trong năm 2025 [6]. Tuy nhiên, điều này chỉ xác nhận xu hướng phục hồi mà không đủ số liệu đầy đủ để đánh giá sự thay đổi của toàn bộ các chỉ số dân số trong quý II. Vì vậy, tín hiệu tăng sinh cần được xem là một diễn biến tích cực trong ngắn hạn, thay vì bằng chứng cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học của Hàn Quốc đã được đảo ngược.

Trong bối cảnh đó, việc thành lập Ủy ban Chiến lược Dân số có ý nghĩa vượt ra ngoài mục tiêu nâng tỷ suất sinh. Thách thức mà Hàn Quốc phải quản trị đồng thời bao gồm già hóa dân số, suy giảm lực lượng lao động, thay đổi cấu trúc hộ gia đình, mất cân bằng dân số giữa các vùng và những thay đổi trong dòng di chuyển dân cư. Về phương diện chính sách công, thay đổi đáng chú ý trong năm 2026 không nằm ở việc thay thế mục tiêu ứng phó với mức sinh thấp và già hóa, mà là mở rộng khung chính sách từ trọng tâm về mức sinh thấp và già hóa sang quản trị toàn diện hơn đối với những biến đổi của cơ cấu dân số. Thay vì chỉ đặt câu hỏi làm thế nào để tăng số trẻ được sinh ra, chính sách dân số ngày càng phải giải quyết câu hỏi rộng hơn về cách tổ chức và duy trì một xã hội đang thay đổi về quy mô, độ tuổi, cấu trúc hộ gia đình, phân bố không gian và lực lượng lao động. Việc mở rộng thành phần Ủy ban, thiết lập các cơ chế điều phối liên ngành và đưa tham vấn ngân sách vào quy trình hoạch định chính sách cho thấy Seoul đang từng bước xây dựng một mô hình quản trị dân số có tính liên ngành và dài hạn hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc (2026), "Nghị định thi hành Luật Khung về Chiến lược Dân số" được Nội các thông qua: Giải quyết những thay đổi sâu rộng về cơ cấu dân số, vượt xa vấn đề tỷ lệ sinh thấp và già hóa, Korea.kr, ngày 08/9/2026. Truy cập tại: https://www.korea.kr/briefing/pressReleaseView.do?endDate=2026-09-08&newsId=156780652&pageIndex=1&period=&repCode=&repCodeType=&srchWord=&startDate=2025-09-08 (truy cập ngày 09/9/2026).

[2] Văn phòng Điều phối Chính sách Quốc gia Hàn Quốc (2026), “Hội nghị Điều phối Chính sách Quốc gia lần thứ 13”, Korea.kr, ngày 03/9/2026. Truy cập tại: https://www.korea.kr/briefing/pressReleaseView.do?newsId=156780031&pWise=sub&pWiseSub=C2 (truy cập ngày 09/9/2026).

[3] Ủy ban Tổng thống về Tỷ lệ sinh thấp và Xã hội già hóa Hàn Quốc (2026), "Ủy ban Chiến lược Dân số", dự kiến ra mắt vào ngày 10 tháng 9, sẽ tăng cường vai trò là cơ quan chỉ đạo trung tâm về chính sách dân số thông qua việc triển khai các biện pháp như "hệ thống tham vấn ngân sách trước" bắt đầu từ tháng 1 năm 2027, Korea.kr, ngày 31/8/2026. Truy cập tại: https://www.korea.kr/briefing/pressReleaseView.do?newsId=156776223 (truy cập ngày 09/9/2026).

[4] Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc (2026), Tái tổ chức hệ thống ứng phó của người dân và tăng cường chăm sóc cấp cứu nhi khoa: Ba dự luật do Bộ Y tế và Phúc lợi đề xuất đã được thông qua, Korea.kr, ngày 08/5/2026. Truy cập tại: https://www.korea.kr/news/policyNewsView.do?newsId=148964087 (truy cập ngày 09/9/2026).

[5] Cơ quan Thống kê Hàn Quốc (KOSTAT) (2026), “Thống kê sơ bộ về sinh và tử năm 2025”, ngày 25/2/2026. Truy cập tại: https://www.kostat.go.kr/board.es?act=view&bid=204&list_no=443686&mid=a10301010000 (truy cập ngày 09/9/2026).

[6] Ủy ban Tổng thống về Tỷ lệ sinh thấp và Xã hội già hóa Hàn Quốc (2026), “Đèn xanh cho sự phục hồi số trẻ sinh trong quý II/2026”, ngày 03/9/2026. Truy cập tại: https://www.betterfuture.go.kr/front/notificationSpace/cardNewsDetail.do?articleId=493&listLen=9&pageIndex=1&position=S&searchKeyword= (truy cập ngày 09/9/2026).

Ths. Vũ Thị Duyên, Trung tâm Nghiên cứu Hàn Quốc và Triều Tiên