Với mục tiêu phát triển đất nước nhanh hơn trong giai đoạn mới, ngày 31/7/2025, Thủ tướng Malaysia Dato’ Seri Anwar Ibrahim công bố kế hoạch trở thành quốc gia AI vào năm 2030 (AI Nation 2030). Đến cuối năm 2025, Chính phủ Malaysia thông qua Lộ trình Quốc gia AI 2030 (Malaysia’s National AI Roadmap 2030 – MNAR 2030), trong đó, Malaysia đặt mục tiêu nền kinh tế số sẽ đóng góp 30% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2030 từ mức khoảng 25% hiện nay[i]. MNAR 2030 đánh dấu một sự thay đổi lớn trong cách tiếp cận của nước này đối với tăng trưởng kinh tế, tiến bộ kỹ thuật và vạch ra con đường để Malaysia trở thành trung tâm AI hàng đầu khu vực Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Thủ tướng Dato' Seri Anwar Ibrahim chủ trì cuộc họp của Hội đồng Kinh tế số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4IR) tại Khu phức hợp Perdana Putra, thành phố Putrajaya, Malaysia

 (Nguồn: https://malaysiamadani.gov.my/2026/02/pelaksanaan-agenda-digital-dan-ai-perlu-digerakkan-lebih-pantas/?utm_source)

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Chính phủ Malaysia đã lên kế hoạch hỗ trợ một khoản đầu tư khổng lồ trị giá 20 tỷ RM cho việc triển khai thực hiện MNAR 2030 theo 3 giai đoạn gồm:

Giai đoạn 1 (2025-2026): Xây dựng nền tảng. Các mục tiêu của giai đoạn này bao gồm: Thành lập Hội đồng Trí tuệ nhân tạo Quốc gia bao gồm các thành viên từ giới kinh doanh và học thuật; Mở các trung tâm nghiên cứu AI hàng đầu tại Đại học Công nghệ Malaysia và Đại học Malaya; Thiết lập chương trình giảng dạy cho các trường học trên toàn quốc; xây dựng Trung tâm Điện toán AI Quốc gia tại Cyberjaya; Thiết lập các quy tắc và tiêu chuẩn về cách sử dụng AI một cách có trách nhiệm; Hoàn thành vòng nâng cấp đầu tiên cho cơ sở hạ tầng 5G tại các thành phố lớn; Cấp bằng tốt nghiệp cho nhóm 5.000 chuyên gia AI đầu tiên từ các chương trình của chính phủ; Khởi động quỹ 500 triệu RM cho các doanh nghiệp mới; Bắt đầu thử nghiệm ứng dụng AI tại 100 nhà máy và Ký kết thỏa thuận hợp tác với Singapore, Hàn Quốc và Nhật Bản về AI.

Giai đoạn 2 (2027-2028): Tăng tốc và phát triển.  Giai đoạn này đặt ra các mục tiêu: Mở rộng các chương trình giáo dục về AI để có thể thu hút 500.000 người tham gia mỗi năm; Hoàn thành Trung tâm Điện toán AI Quốc gia; Khởi động 200 dịch vụ chính phủ sử dụng AI; Biến Malaysia thành trung tâm nhân tài AI của ASEAN bằng cách tuyển dụng nhân lực từ các quốc gia khác; Đưa vào sử dụng các giải pháp AI tại một nửa số bệnh viện công trên toàn quốc; Đạt được mục tiêu 30% các công ty công nghiệp sử dụng AI; Khởi động mạng lưới toàn quốc để tối ưu hóa chuỗi cung ứng bằng AI; Sử dụng AI để giúp kiểm soát giao thông tại mười thành phố lớn, qua đó Biến Malaysia thành địa điểm lý tưởng nhất cho trụ sở AI khu vực.

Giai đoạn 3 (2029 – 2030): Malaysia dẫn dắt và đưa ra các ý tưởng mới về AI tại khu vực. Các mục tiêu đưa ra bao gồm: Đưa Malaysia vào nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới về AI; Đạt 50 tỷ RM giá trị kinh tế từ các công việc liên quan đến AI; Thông qua các sáng kiến quốc gia, đào tạo 50.000 chuyên gia AI; Thành lập năm trung tâm nghiên cứu AI hàng đầu và Khởi động mô hình AI độc lập đầu tiên của Malaysia để chính phủ sử dụng[ii].

          Lễ khởi công trung tâm dữ liệu đầu tiên của Google tại Malaysia vào năm 2025.

(Nguồn: Báo Đà Nẵng, https://baodanang.vn/dong-chay-fdi-ky-thuat-so-vao-malaysia-3335684.htm )

Theo báo cáo được Knight Frank Malaysia[iii] và Tập đoàn Kinh tế Kỹ thuật số Malaysia (MDEC) cùng công bố gần đây, Malaysia hiện đang là quốc gia đứng ở vị trí thứ hai (sau Ấn Độ) trong nhóm các nền kinh tế đang phát triển trên thế giới về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực kỹ thuật số[iv]. Theo đó, giai đoạn  2022–2025, Malaysia đã thu hút khoảng 342,58 tỷ RM (tương đương 72–75 tỷ USD) vốn đầu tư vào lĩnh vực kinh tế số, đồng thời tạo ra hơn 114.000 việc làm, trong đó 97% là lao động có trình độ cao[v].

Theo báo cáo gần đây của Cơ quan Phát triển đầu tư Malaysia, trong năm 2025, MDEC đã thu hút được 87,4 tỷ RM đầu tư kỹ thuật số được phê duyệt, với động lực chủ yếu nhờ sự tăng trưởng của AI, dữ liệu lớn, trung tâm dữ liệu và dịch vụ đám mây. Các nhà đầu tư trong nước chiếm tỷ trọng lớn nhất trong đầu tư kỹ thuật số với 36,66 tỷ RM. Các nhà đầu tư nước ngoài lớn bao gồm Singapore (32,16 tỷ RM), Mỹ (11,43 tỷ RM) và Trung Quốc (3,80 tỷ RM). Các khoản đầu tư trên góp phần vào sự phát triển của nguồn nhân lực kỹ thuật số có giá trị cao. Trong đó, AI dẫn đầu về tạo việc làm với hơn 12.600 vị trí, tiếp theo là dịch vụ kinh doanh toàn cầu (khoảng 9.000 việc làm), trung tâm dữ liệu và dịch vụ đám mây (khoảng 2.600 việc làm), công nghệ truyền thông sáng tạo (khoảng 1.400 việc làm) và Internet vạn vật (khoảng 1.100 việc làm)[vi]. Những con số mới nhất này cho thấy kết quả tích cực của kế hoạch kỹ thuật số quốc gia trong việc thu hút các khoản đầu tư giá trị cao vào Malaysia.

Có thể thấy, việc đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ và kinh tế số, đặc biệt trong lĩnh vực AI, đã tạo ra những tác động tích cực rõ rệt đối với nền kinh tế Malaysia. Trước hết, đây là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu, giúp Malaysia chuyển từ mô hình dựa vào tài nguyên sang mô hình dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Các khoản đầu tư lớn vào AI, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu không chỉ nâng cao năng suất mà còn tăng khả năng cạnh tranh quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, công nghệ và kinh tế số góp phần tái cấu trúc thị trường lao động, tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu và kỹ thuật số tại Malaysia. Đồng thời, việc thu hút các tập đoàn công nghệ lớn giúp thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao trình độ nhân lực và kích thích hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Malaysia. Đây có thể được xem là động lực then chốt, giúp Malaysia định hình vị thế mới trong nền kinh tế số khu vực và toàn cầu.

Những thành công từ Lộ trình AI quốc gia Malaysia 2030 nói riêng cũng như sự phát triển kinh tế số của Malaysia nói chung cho đến nay mở ra nhiều hơn cơ hội hợp tác cho các quốc gia ASEAN, trong đó có Việt Nam. Các doanh nghiệp Việt Nam có thể tăng cường hợp tác với đối tác Malaysia trong việc chia sẻ sử dụng hệ sinh thái công nghệ, trung tâm dữ liệu và các dịch vụ điện toán đám mây… tại Malaysia để mở rộng hoạt động, giảm chi phí và tiếp cận thị trường toàn cầu. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng có thể tăng cường kết nối với Malaysia trong lĩnh vực đào tạo nhân lực AI và kỹ năng số, thông qua các chương trình giữa trường đại học, trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ hai nước. Điều này giúp chúng ta tận dụng kinh nghiệm của Malaysia trong phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao.  Cuối cùng, từ thực tế thu hút vốn nước ngoài vào kinh tế số của Malaysia cho thấy việc đẩy nhanh cải cách chính sách, nâng cấp hạ tầng và cải thiện môi trường đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia nếu chúng ta không muốn bị bỏ lại quá xa.

Người thực hiện: Hà Thị Đan

Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á