Ngày 23/05/2026, Quyền Quốc trưởng Vương quốc Campuchia Samdech Akka Moha Sena Padei Techo Hun Sen đã kí Sắc lệnh Hoàng gia chính thức ban hành Luật Nghĩa vụ quân sự bắt buộc đối với công dân nước này[1]. Trước đó, dự luật Nghĩa vụ quân sự đã được Quốc hội Campuchia thông qua vào ngày 12/05/2026[2] và được Thượng viện xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 5 ngày 20/05/2026[3].

Quốc hội Campuchia nhất trí thông qua dự thảo Luật Nghĩa vụ quân sự vào ngày 12/05/2026

(Nguồn: https://www.akp.gov.kh/post/detail/370078)

            Luật mới được ban hành nhằm thay thế cho Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2006- vốn được đánh giá là chưa từng được thực thi và không còn phù hợp với tình hình hiện tại[4]. Luật Nghĩa vụ quân sự 2006 được ban hành ngày 22/12/2006, gồm 6 chương, 18 điều. Theo luật định, nam giới Campuchia từ 18 đến 30 tuổi bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự trong thời gian 18 tháng. Đối với nữ giới, việc thực hiện nghĩa vụ quân sự mang tính tự nguyện. Nhà sư và những người không đủ điều kiện sức khoẻ được miễn trừ. Mặc dù Luật 2006 quy định tất cả nam công dân Campuchia đủ điều kiện đều phải thực hiện nghĩa vụ quân sự, song trên thực tế, nước này mới chỉ tuyển chọn một bộ phận thanh niên nhập ngũ thông qua hình thức bốc thăm. Bên cạnh đó, một số điều khoản của luật đến nay đã không còn phù hợp. Thời gian nhập ngũ 18 tháng cũng bị đánh giá là quá ngắn để đảm bảo hiệu quả huấn luyện và huy động lực lượng[5].

            Trong bối cảnh đó, Luật Nghĩa vụ quân sự bắt buộc được ban hành như một tất yếu. Với 8 chương, 20 điều, luật sửa đổi nhằm mục tiêu giúp Campuchia tăng cường năng lực quốc phòng, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và thúc đẩy tinh thần yêu nước của thế hệ trẻ. Theo luật, tất cả nam công dân Campuchia trong độ tuổi từ 18 đến 25 đều sẽ phải thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc trong thời hạn 24 tháng. Trong khi đó, việc thực hiện nghĩa vụ quân sự đối với phụ nữ vẫn mang tính tự nguyện. Công dân mang hai quốc tịch đang cư trú tại Campuchia cũng thuộc đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ này. Các trường hợp được miễn trừ nghĩa vụ quân sự bao gồm: nhà sư, chức sắc tôn giáo, công dân có tài năng học thuật hoặc chuyên môn đặc biệt, người khuyết tật. Luật cũng quy định tất cả các hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự đều bị phạt tiền và chịu án tù từ 6 tháng đến 5 năm tùy theo mức độ vi phạm. Chính phủ Hoàng gia Campuchia cũng cho biết, công dân Campuchia sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự sẽ được hưởng các khoản trợ cấp theo quy định, được đảm bảo vị trí việc làm, bảo lưu kết quả học tập và tiếp tục quá trình học tập sau khi xuất ngũ[6].

Thượng viện Campuchia nhất trí thông qua dự thảo Luật Nghĩa vụ quân sự vào ngày 20/05/2026

(Nguồn: https://www.akp.gov.kh/post/detail/370839)

So với Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2006, luật mới đã nâng thời gian thực hiện nghĩa vụ quân sự từ 18 tháng lên 24 tháng đồng thời rút ngắn độ tuổi nhập ngũ từ 18–30 tuổi xuống còn 18–25 tuổi. Những thay đổi này, đặc biệt là việc tăng thời gian phục vụ quân ngũ lên 24 tháng được đánh giá là phù hợp với thông lệ của nhiều quốc gia trên thế giới. Động thái này phản ánh quyết tâm của Chính phủ Hoàng gia Campuchia trong việc củng cố sức mạnh quân sự thông qua việc tăng cường cả quy mô lẫn chất lượng lực lượng vũ trang. Với luật sửa đổi này, Chính phủ Hoàng gia Campuchia cũng kì vọng quá trình tuyển quân sẽ được triển khai bài bản và có tổ chức hơn, những người được tuyển chọn sẽ được tạo điều kiện gia nhập lực lượng vũ trang trong khi những người khác sẽ trở lại đời sống thường nhật với ý thức kỉ luật và các kĩ năng thực tiễn tích lũy được trong thời gian phục vụ quân ngũ[7].

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang diễn biến phức tạp, căng thẳng biên giới Campuchia- Thái Lan vẫn chưa kết thúc, việc Campuchia ban hành Luật Nghĩa vụ quân sự bắt buộc mang ý nghĩa chiến lược đối với quốc gia Đông Nam Á này. Luật mới ra đời thể hiện quyết tâm của chính quyền Hun Manet trong việc hiện đại hoá quân đội và tăng cường tiềm lực quốc phòng. Đây là bước đi chủ động giúp Campuchia sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trước các thách thức từ bên ngoài.

     Vũ Thị Hải Hà

Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á

Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương