Từ ngày 29-31/5/2026 đã diễn ra Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 tại Singapore. Đối thoại Shangri-La do Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) có trụ sở tại London (Anh) tổ chức. Đối thoại Shangri-La là diễn đàn an ninh - quốc phòng hàng đầu châu Á, sự kiện năm nay thu hút hơn 550 đại biểu từ 44 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự, nổi bật với bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm vào ngày 29/5/2026.
ây là lần đầu tiên người
đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam phát biểu tại diễn đàn này. Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã tập trung giải quyết
các vấn đề an ninh cốt lõi đang đặt ra cho khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và
thế giới và đạt được một số kết quả quan trọng.
Ảnh: Đối thoại Shangri-La
năm 2026, Nguồn: globalupfront.com
Bối cảnh diễn ra đối thoại:
Đối
thoại diễn ra trong bối cảnh an ninh khu vực và quốc tế tiếp tục có những thay
đổi sâu sắc, phức tạp và khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc
vẫn là yếu tố chính định hình bối cảnh an ninh, kéo theo những điều chỉnh trong
quan hệ đối tác và chiến lược của nhiều nước. Các thách thức an ninh truyền
thống như tranh chấp lãnh thổ, xung đột cục bộ vẫn tồn tại, trong khi các vấn
đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, an ninh
mạng, tội phạm xuyên quốc gia ngày càng trở nên cấp bách và có tác động lan tỏa
rộng khắp.
Trong bối cảnh thế
giới và khu vực đang trải qua những biến động mạnh mẽ với cả thách thức an ninh
truyền thống và phi truyền thống, Đối
thoại Shangri-La lần thứ 23 càng có ý nghĩa quan trọng, trở thành dịp để các
bên trao đổi trực tiếp, thẳng thắn về những khác biệt, cùng tìm ra giải pháp
giảm căng thẳng, ngăn ngừa xung đột và thúc đẩy hợp tác chung.
Một số kết quả đạt được:
Sau ba
ngày làm việc khẩn trương với 6 phiên họp toàn thể, 3 phiên chuyên đề và nhiều
cuộc gặp song phương quan trọng,
các bên đã trao đổi sâu rộng và đạt được những kết quả chính sau đây:
(i) Khẳng định tầm quan trọng của việc đảm bảo tự do, an
toàn lưu thông hàng hải và hàng không, tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế
Vấn đề
an ninh hàng hải, đặc biệt tại Biển Đông, tiếp tục là chủ đề nóng được trao đổi
nhiều nhất. Các đại biểu đều khẳng định tầm quan trọng của việc đảm bảo tự do,
an toàn lưu thông hàng hải và hàng không, tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc
tế, trong đó có Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Các
bên nhất trí rằng, mọi tranh chấp cần được giải quyết bằng biện pháp hòa bình,
trên cơ sở luật pháp quốc tế, không làm phức tạp thêm tình hình, không sử dụng
vũ lực hay đe dọa sử dụng vũ lực.
Các
nước ASEAN một lần nữa khẳng định quyết tâm duy trì hòa bình, ổn định, an ninh,
an toàn và tự do lưu thông tại Biển Đông, đồng thời thúc đẩy đàm phán và hoàn
thành sớm Bộ quy tắc ứng xử tại Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất và phù hợp
với luật pháp quốc tế. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng lòng
tin, ngăn ngừa xung đột và tạo khung khổ điều chỉnh các hoạt động trên Biển
Đông.
(ii) Tăng cường hợp tác đối phó với các thách thức
an ninh chung
Bên
cạnh các vấn đề an ninh truyền thống, các đại biểu đã dành nhiều thời gian thảo
luận về các thách thức an ninh phi truyền thống đang có tác động trực tiếp đến
sự phát triển và an toàn của mọi quốc gia. Các bên đã chia sẻ kinh nghiệm và
thống nhất về các giải pháp hợp tác trong các lĩnh vực: ứng phó với biến đổi
khí hậu và thiên tai, đảm bảo an ninh năng lượng và nguồn nước, phòng chống tội
phạm xuyên quốc gia, buôn lậu, khủng bố, cùng bảo vệ an ninh mạng.
Nhiều sáng kiến hợp
tác an ninh đã được đưa ra, như chia sẻ dữ liệu thông tin, tổ chức các khóa đào
tạo chung, diễn tập phối hợp ứng phó sự cố, đặc biệt là tại các khu vực dễ bị tổn
thương. Các bên cũng kêu gọi sự tham gia và hỗ trợ nhiều hơn nữa từ cộng đồng
quốc tế cho các nước đang phát triển, những nơi thường chịu tác động nặng nề nhất
từ các thách thức an ninh trên nhưng lại có nguồn lực hạn chế nhất.
Một kết
quả quan trọng khác của đối thoại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 là sự đồng
thuận cao về việc xây dựng các quan hệ đối tác an ninh đa dạng, linh hoạt,
không đối đầu, không chọn bên. Các đại biểu cho rằng, trong bối cảnh hiện nay,
không một quốc gia nào dù mạnh đến đâu có thể một tay giải quyết tất cả các
thách thức. Việc xây dựng các cơ chế đối thoại, hợp tác đa phương và song
phương là cần thiết, dựa trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng lợi
ích chính đáng của nhau.
Có thể
thấy, Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã đạt được một số kết quả quan trọng khi
đã tạo ra không gian đối thoại cởi mở, thẳng thắn, giúp các bên hiểu rõ hơn về
lập trường, mối quan ngại và mong muốn của nhau, các bên đều khẳng định tầm
quan trọng của việc đảm bảo tự do, an toàn lưu thông hàng hải và hàng không,
tuân thủ luật pháp quốc tế, tăng cường hợp tác đối phó với các thách thức an ninh chung, nhiều sáng
kiến hợp tác an ninh đã được đưa ra. Đây chính là nền tảng quan trọng để
xây dựng lòng tin, giảm thiểu hiểu lầm, ngăn ngừa các xung đột có thể xảy ra.
Các
thông điệp về việc tôn trọng luật pháp quốc tế, giải quyết tranh chấp bằng biện
pháp hòa bình, tăng cường hợp tác an ninh để đối phó với thách thức an ninh
chung đã tạo ra tiếng nói chung, phản ánh xu thế phát triển không thể đảo ngược
của thời đại. Những kết quả đạt được sẽ góp phần định hình cấu trúc an ninh khu
vực Châu Á - Thái Bình Dương theo hướng hòa bình, ổn định, hợp tác và phát
triển, mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia trong khu vực và trên thế giới.
ThS. Nguyễn Đắc Tùng
Trung tâm Nghiên cứu
ASEAN và các vấn đề quốc tế
Viện Nghiên cứu Châu Á -
Thái Bình Dương
Tài liệu tham khảo