Trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) lần thứ 59 và các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao liên quan, Diễn đàn Khu vực ASEAN (ASEAN Regional Forum – ARF) lần thứ 33 đã được tổ chức tại Manila, Philippines vào ngày 23/7/2026. Hội nghị quy tụ Bộ trưởng Ngoại giao và đại diện cấp cao của 27 thành viên ARF, gồm 10 nước ASEAN cùng các đối tác như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia, Liên minh châu Âu (EU) và nhiều nước khác, nhằm trao đổi về các vấn đề an ninh khu vực và quốc tế, đồng thời thúc đẩy hợp tác duy trì hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Các bộ trưởng ngoại giao tham dự Diễn đàn Khu vực ASEAN lần thứ 33 (ARF), tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Philippines vào ngày 23/7/ 2026 tại Pasay, Metro Manila, Philippines. Nguồn: https://asean.org/secretary-general-of-asean-participates-in-the-33rd-asean-regional-forum/

 

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Maria Theresa P. Lazaro nhận định ARF lần thứ 33 diễn ra trong bối cảnh môi trường địa chính trị và địa kinh tế toàn cầu đang đối mặt với những bất định sâu sắc. Theo bà, các diễn biến này làm gia tăng cả các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, từ căng thẳng trên biển, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia đến các rủi ro do biến đổi khí hậu và khủng hoảng nhân đạo. Trong bối cảnh đó, bà nhấn mạnh: không một quốc gia nào có thể đơn phương ứng phó hiệu quả với những thách thức này; thay vào đó, đối thoại, ngoại giao và hợp tác đa phương cần tiếp tục được coi là nền tảng để duy trì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực. Bộ trưởng Lazaro đồng thời khẳng định ARF là một nền tảng đối thoại tin cậy, góp phần duy trì đối thoại cởi mở và thúc đẩy hợp tác thực chất giữa các thành viên trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. Sau hơn 30 năm hình thành và phát triển, ARF đã khẳng định vai trò là diễn đàn hàng đầu của khu vực châu Á – Thái Bình Dương về đối thoại chính trị - an ninh, quy tụ các quốc gia trong và ngoài khu vực để trao đổi thẳng thắn về các vấn đề cùng quan tâm, tăng cường xây dựng lòng tin, thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa và mở rộng hợp tác thực chất nhằm ứng phó với các thách thức an ninh chung.

Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu đã thảo luận về các biện pháp nhằm tiếp tục tăng cường vai trò của Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) như một cơ chế quan trọng trong thúc đẩy xây dựng lòng tin, ngoại giao phòng ngừa và hợp tác thực chất. Đồng thời, các đại biểu cũng trao đổi quan điểm về nhiều diễn biến khu vực và quốc tế có tác động đến hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong đó các cuộc xung đột tại Trung Đông và những tác động lan tỏa là một trong những chủ đề nổi bật. Các đại biểu bày tỏ quan ngại trước nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang, ảnh hưởng đến các chuỗi cung ứng năng lượng và lương thực toàn cầu, làm suy giảm an ninh và khả năng chống chịu của nhiều quốc gia và nhấn mạnh nhu cầu hòa bình, bảo đảm tự do hàng hải và lưu thông thương mại quốc tế, đặc biệt tại các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz. 

Bên cạnh đó, Biển Đông tiếp tục là một trong những trọng tâm của chương trình nghị sự. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh căng thẳng trên thực địa gia tăng sau vụ đối đầu giữa lực lượng hải cảnh Trung Quốc và Hải quân Philippines gần bãi cạn Scarborough chỉ vài ngày trước đó. Các nước tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Bên cạnh việc trao đổi về các diễn biến địa chính trị và các điểm nóng an ninh khu vực (như chiến tranh Ukraine- Nga; việc phi hạt nhân hóa Triều Tiên; kiểm soát vũ khí và giải trừ quân bị,…), các đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết tiếp tục triển khai các lĩnh vực hợp tác ưu tiên của ARF trong việc giải quyết cả những thách thức truyền thống và phi truyền thống như tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố, các rủi ro an ninh liên quan đến biến đổi khí hậu và các cuộc khủng hoảng nhân đạo cũng như lừa đảo trực tuyến- một trong những thách thức an ninh mới của khu vực- đang ngày càng trở nên nghiêm trọng và có tác động đan xen lẫn nhau.

Đồng thời, các nước thành viên ARF cũng tái khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình, cũng như cam kết duy trì ARF là một diễn đàn phù hợp, toàn diện và đáp ứng kịp thời cho đối thoại và hợp tác và có khả năng thích ứng trước những thách thức mới nổi. Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo đảm ARF tiếp tục đáp ứng yêu cầu của môi trường chiến lược đang thay đổi, hội nghị đã thông qua Kế hoạch Hành động Manila giai đoạn 2026–2036, làm cơ sở định hướng các hoạt động của Diễn đàn trong mười năm tới, đồng thời hoan nghênh Vương quốc Anh chính thức trở thành thành viên thứ 28 của ARF. Những kết quả đạt được tại hội nghị tiếp tục khẳng định vai trò của ARF là cơ chế đối thoại an ninh đa phương quan trọng do ASEAN dẫn dắt, góp phần thúc đẩy xây dựng lòng tin, ngoại giao phòng ngừa và hợp tác thực chất, qua đó đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

ThS. Trịnh Hải Tuyến

Trung tâm nghiên cứu ASEAN và các vấn đề quốc tế