Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cùng các Bộ trưởng Quốc phòng các nước thành viên ASEAN tham dự Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN lần thứ 20 (ADMM-20) tại Cebu, Philippines

Nguồn: https://asean.org/secretary-general-of-asean-participates-in-the-20th-asean-defence-ministers-meeting-in-cebu-the-philippines/

Hội nghị có sự tham gia của các bộ trưởng quốc phòng và trưởng đoàn quốc phòng của 11 nước thành viên ASEAN, cùng Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn. Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Việt Nam do Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, dẫn đầu.

Với chủ đề “Cùng định hướng tương lai chung” (Navigating Our Future, Together), ADMM-20 hướng tới tăng cường hợp tác quốc phòng giữa các quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác đối thoại.[1] Tại hội nghị, Philippines nhấn mạnh ba thông điệp chủ đạo. Thứ nhất, củng cố đoàn kết và duy trì ổn định nội khối là điều kiện thiết yếu để ASEAN bảo vệ vai trò trung tâm trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và phân hóa quốc tế gia tăng. Các nước cần tiếp tục tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và từ bỏ việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực. Thứ hai, tăng cường hợp tác quốc phòng thực chất, chuyển các cam kết chính trị và đối thoại thành kết quả cụ thể, nhất là trong những lĩnh vực có lợi ích chung. Thứ ba, duy trì đối thoại thẳng thắn, cởi mở và xây dựng, tạo điều kiện để các nước trao đổi quan điểm, thu hẹp khác biệt và tìm kiếm đồng thuận trên cơ sở tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau.[2]

Trong khuôn khổ hội nghị, các bộ trưởng trao đổi về nhiều vấn đề hợp tác quốc phòng và an ninh khu vực, bao gồm an ninh biển, chống khủng bố, gìn giữ hòa bình, quân y, hỗ trợ nhân đạo và an ninh mạng. Trong đó, tình hình Biển Đông và vùng biển phía tây Philippines, cùng những diễn biến tại khu vực biên giới Thái Lan – Campuchia, là các vấn đề đáng chú ý. Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. nhấn mạnh yêu cầu giải quyết các bất đồng, trong đó có tranh chấp tại Biển Đông, bằng biện pháp hòa bình và phù hợp với luật pháp quốc tế. Đối với tình hình biên giới Thái Lan – Campuchia, Manila bày tỏ ủng hộ các nỗ lực duy trì thỏa thuận ngừng bắn và tìm kiếm giải pháp hòa bình, bền vững.[3]

Bên cạnh đó, hợp tác hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa (HADR) được nhấn mạnh trong bối cảnh thiên tai tại khu vực ngày càng thường xuyên, nghiêm trọng và khó dự báo. Bộ trưởng Teodoro coi hợp tác HADR là một trong những biểu hiện rõ nét nhất của tinh thần đoàn kết ASEAN đồng thời nhấn mạnh vai trò của sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các quốc gia thành viên trong ứng phó với những tình huống khẩn cấp.[4] Về phía Malaysia, Bộ trưởng Quốc phòng Mohamed Khaled Nordin kêu gọi ASEAN nâng cao năng lực ứng phó thảm họa theo hướng chủ động và hiệu quả hơn, thông qua tăng cường mức độ sẵn sàng, cải thiện cơ chế điều phối và nâng cao năng lực triển khai lực lượng.[5]

Đồng thời, Philippines cũng kêu gọi tăng cường hợp tác giữa các nước ASEAN nhằm bảo đảm an ninh lương thực và năng lượng trước nguy cơ xuất hiện hiện tượng siêu El Niño trong bối cảnh các xung đột quốc tế tiếp tục gây sức ép lên chuỗi cung ứng và thị trường năng lượng toàn cầu, làm gia tăng tính dễ tổn thương của các nền kinh tế Đông Nam Á.[6]

Về kết quả, các bộ trưởng thông qua hai văn kiện quan trọng: Tuyên bố chung của Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN nhân kỷ niệm 50 năm ký kết TAC; và Tuyên bố chung Manila nhân kỷ niệm 20 năm thành lập ADMM. Các văn kiện tái khẳng định cam kết của các cơ quan quốc phòng ASEAN đối với việc duy trì đối thoại chiến lược mang tính xây dựng, thúc đẩy hợp tác thực chất giữa các nước thành viên và mở rộng phối hợp với các đối tác trong khuôn khổ ADMM-Plus, qua đó đóng góp vào việc duy trì hòa bình, an ninh và ổn định khu vực.[7]

Đồng thời, hội nghị nhất trí thông qua năm sáng kiến hợp tác mới, gồm: (i) chương trình trao đổi dành cho các lãnh đạo quốc phòng trẻ; (ii) tăng cường phối hợp giữa các cơ chế đối thoại quốc phòng của ASEAN; (iii) an ninh biển và công nghệ mới nổi; (iv) ứng phó với các mối đe dọa hóa học, sinh học và phóng xạ; (v) cập nhật các hướng dẫn hoạt động của ADMM và ADMM-Plus. Đáng chú ý là, các bộ trưởng thống nhất thúc đẩy đề xuất tổ chức hội nghị ADMM-Plus về các mối đe dọa hóa học, sinh học và phóng xạ vào năm 2027, đồng thời triển khai sáng kiến nâng cao khả năng chống chịu của an ninh biển trước những tác động từ sự phát triển công nghệ.[8] Ngoài ra, việc thúc đẩy chương trình trao đổi dành cho các lãnh đạo quốc phòng trẻ và tăng cường phối hợp giữa ADMM-Plus với các hoạt động đối thoại quốc phòng trong khuôn khổ Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố lòng tin, tăng cường liên kết giữa các cơ chế hợp tác và nâng cao hiệu quả phối hợp quốc phòng trong khu vực.

Nhìn chung, ADMM-20 tiếp tục khẳng định vai trò của cơ chế hợp tác quốc phòng ASEAN trong củng cố lòng tin, thúc đẩy phối hợp thực chất và duy trì đối thoại giữa các nước thành viên. Các kết quả đạt được phản ánh nỗ lực của ASEAN trong việc vừa bảo vệ những nguyên tắc nền tảng như chủ quyền, giải quyết hòa bình tranh chấp và vai trò trung tâm của Hiệp hội, vừa mở rộng hợp tác để ứng phó với những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai các sáng kiến sẽ phụ thuộc vào mức độ cam kết của các nước, khả năng phối hợp giữa các cơ chế hiện có và việc chuyển hóa những đồng thuận tại hội nghị thành hành động cụ thể trong thời gian tới.

                                                               ThS. Trịnh Hải Tuyến

Trung tâm Nghiên cứu ASEAN và các vấn đề quốc tế