Chính quyền mới ở Myanmar sau Tổng tuyển cử 2025-2026
Thứ Ba, 14/04/2026
Cuộc tổng tuyển cử tại Myanmar giai đoạn 2025–2026 được xem là một bước ngoặt chính trị đầy tham vọng nhưng cũng không kém phần tranh cãi của chính quyền quân sự nhằm tái xác lập tính hợp pháp sau cuộc đảo chính năm 2021. Diễn ra trong bối cảnh đất nước vẫn bị chia cắt bởi xung đột nội chiến, chính quyền quân sự Myanmar đã triển khai một lộ trình bầu cử kết hợp giữa siết chặt pháp lý, định hướng truyền thông và các bước đi ngoại giao có tính toán.
Ảnh: Điểm bầu cử ở một huyện của
Myanmar vào ngày 25/1/2026.
Nguồn:
https://www.irrawaddy.com/news/politics/mandalay-residents-pressured-to-vote-in-myanmar-juntas-election.html
Để chuẩn bị cho
bầu cử, Chính quyền quân sự đã ban hành Luật Bảo vệ bầu cử, Luật Đăng ký Đảng phái sửa đổi, đưa ra lộ trình bầu cử thành ba giai đoạn bắt đầu
từ cuối tháng 28/12/2025 và kết thúc vào ngày 25/1/2026. Tuy nhiên, việc bỏ phiếu
chỉ có thể thực hiện tại khoảng 265/336 thị trấn và các khu vực đô thị được coi
là "ổn định", trong khi phần lớn các khu vực biên giới và vùng nông
thôn đang nằm dưới sự kiểm soát của các lực lượng kháng chiến đều bị loại trừ
khỏi danh sách bầu cử. Ngoài ra, Chính
quyền quân sự đã chuyển đổi hệ thống bầu cử từ "Đa số phiếu" sang
"Đại diện tỷ lệ"[i], một
chiến thuật được cho là nhằm phân tán số ghế và ngăn chặn bất kỳ đảng đối lập
nào có thể giành được đa số tuyệt đối như Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ
(NLD) từng làm trước đây. Kết quả là Đảng Đoàn kết và Phát triển Liên bang
(USDP) – lực lượng chính trị được quân đội hậu thuẫn – đã giành chiến thắng áp
đảo với 232/263 ghế Hạ viện và 109/157 ghế Thượng viện, qua đó kiểm soát đa số
nghị viện dân cử[ii].
Ảnh: Điểm bầu cử ở một huyện của
Myanmar vào ngày 25/1/2026.
Nguồn:
https://www.irrawaddy.com/news/politics/mandalay-residents-pressured-to-vote-in-myanmar-juntas-election.html
Sau khi hoàn tất ba
giai đoạn của cuộc tổng tuyển cử vào cuối tháng 1, Myanmar đã tiến hành khai mạc
kỳ họp Hạ viện vào ngày 16/3/2026[i] và bầu cử chủ tịch thượng
viện mới vào ngày 18/6/2026[ii]. Ngày 3/4/2026, Thượng tướng
Min Aung Hlaing đã được Quốc hội Liên bang do chính quyền lập ra bầu làm tổng
thống. Chính phủ mới có 31 bộ và 30 thành viên trong nội các của Min Aung
Hlaing đã được đề cử để lãnh đạo các bộ này, trong đó có khoảng 20 nhân vật
quân sự[iii].
Ảnh: Min Aung
Hlaing và các thành viên nội các mới. Nguồn: https://www.irrawaddy.com/news/politics/min-aung-hlaing-names-cabinet-dominated-by-military-figures.html
Nhìn
chung, với việc Đảng Đoàn kết và Phát triển
Liên bang (USDP) giành chiến thắng áp đảo, kết hợp cùng 25% số ghế mặc định của
quân đội theo Hiến pháp, khối liên minh thân quân đội hiện kiểm soát gần như
tuyệt đối cơ quan lập pháp. Tuy nhiên, sự chuyển đổi từ chính quyền quân quản
sang mô hình chính phủ dân sự do quân đội hậu thuẫn này vẫn vấp phải sự phản đối
quyết liệt từ các lực lượng kháng chiến và phần lớn cộng đồng quốc tế, vốn hoài
nghi về tính chính danh của cuộc bầu cử[i].
Tuy nhiên, trên thực địa,
viễn cảnh hòa bình vẫn còn nhiều khó khăn khi các cuộc xung đột vũ trang giữa
quân đội chính quy và các nhóm sắc tộc (EAOs) cùng Lực lượng Phòng vệ Nhân dân
(PDF) vẫn tiếp diễn ác liệt tại nhiều bang và vùng lãnh thổ[ii]. Tình trạng khẩn cấp và
thiết quân luật vẫn được duy trì ở những khu vực nóng, gây ra cuộc khủng hoảng
nhân đạo với tình trạng thiếu hụt lương thực và lạm phát cao. Mặc dù chính quyền
đã có những động thái xoa dịu dư luận như lệnh ân xá cho hơn 10.000 tù nhân vào
2/3/2026[iii], nhưng nỗ lực này chưa đủ
để thu hẹp khoảng cách lòng tin với phe đối lập. Trong khi một số quốc gia láng
giềng như Thái Lan, Trung Quốc, Ấn Độ đang tìm cách thích nghi với thực tế
chính trị mới thông qua các thỏa thuận hợp tác biên giới, Myanmar vẫn đối mặt với
áp lực cô lập từ phương Tây, khiến lộ trình ổn định quốc gia trong năm 2026 trở
nên vô cùng mong manh và khó lường[iv].
Nguyễn
Thị Hồng Lam
Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á
Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình
Dương
[i] Aljazeera (2026),
“Myanmar parliament dominated by pro-military party convenes after 5 years”,
https://www.aljazeera.com/news/2026/3/16/myanmar-parliament-dominated-by-pro-military-party-convenes-after-5-years
[ii] Cricis Group (2026),
“Recalibrating Diplomacy with Myanmar after Election Seals Military Control”,
https://www.crisisgroup.org/cmt/asia-pacific/myanmar/recalibrating-diplomacy-myanmar-after-election-seals-military-control
[iii] Xinhoa (2026), “Myanmar
grants amnesty to prisoners on Peasants' Day”,
http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2026-03/02/content_118355319.shtml
[iv] ISP (2026), “The State of Myanmar:
ISP–Myanmar’s Annual Strategic Review and Foresight 2025–2026”,
https://ispmyanmar.com/community/wp-content/uploads/2026/01/SOM01_English_20260131.pdf
[i] TTXVN (2026), “Hạ viện
Myanmar tổ chức kỳ họp đầu tiên sau 5 năm”,
https://baotintuc.vn/the-gioi/ha-vien-myanmar-to-chuc-ky-hop-dau-tien-sau-5-nam-20260317122028678.htm
[ii] TTXVN (2026), “Myanmar
bầu Chủ tịch Thượng viện mới”,
https://baotintuc.vn/the-gioi/myanmar-bau-chu-tich-thuong-vien-moi-20260318135859266.htm
[iii] The
Irrawaddy (2026), “Min Aung Hlaing Names Cabinet Dominated by Military
Figures”, https://www.irrawaddy.com/news/politics/min-aung-hlaing-names-cabinet-dominated-by-military-figures.html
Tài liệu
tham khảo và trích dẫn
[i] Reuters (2026), "Myanmar junta chief says military
holding power temporarily to strengthen democracy”,
https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-chief-says-military-holding-power-temporarily-strengthen-democracy-2024-03-27
[ii]
Reuters (2026), “Myanmar election delivers victory for military-backed party
amid civil war” (Cuộc bầu cử ở Myanmar mang lại chiến thắng cho đảng được quân
đội hậu thuẫn giữa lúc nội chiến đang diễn ra), tài liệu đã dẫn