Từ ngày 12–14/5/2026, Bangkok (Thái Lan) đã đăng cai Hội nghị và Triển lãm khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Trung Đông của Hội đồng Cảng hàng không quốc tế (ACI Asia-Pacific & Middle East Regional Assembly, Conference and Exhibition 2026 – RACE 2026). Sự kiện do Hội đồng Cảng hàng không quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Trung Đông (ACI Asia-Pacific & Middle East) phối hợp với Tổng công ty Cảng hàng không Thái Lan (AOT) tổ chức. Sự kiện do Hội đồng Cảng Hàng quốc tế khu vực Châu Á – Thái Bình Dương & Trung Đông (Airports Council International (ACI) Asia-Pacific & Middle East) phối hợp với Tổng công ty Cảng hàng không Thái Lan (AOT) tổ chức, quy tụ hơn 450 đại biểu, trên 60 diễn giả uy tín cùng hơn 40 thương hiệu và đơn vị triển lãm hàng đầu đến từ 44 quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Trung Đông, tạo ra một nền tảng năng động cho các cuộc đối thoại chiến lược, trao đổi tri thức và hợp tác đa phương.[i]

Thành phần tham dự bao gồm đại diện từ các sân bay lớn như Changi, Sân bay Quốc tế Hồng Kông, Melbourne, Auckland và Malaysia Airports; đồng thời có sự hiện diện của các cơ quan hàng không dân dụng từ Thái Lan, Singapore, Malaysia cũng như các đại biểu đến từ Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Sự tham gia đa dạng này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của ASEAN trong mạng lưới hàng không quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á đang trở thành một trong những trung tâm tăng trưởng hành khách hàng không nhanh nhất thế giới.

Các diễn giả tham gia Hội thảo “Góc nhìn quản lý về các sân bay ASEAN và tác động kinh tế - xã hội”, Nguồn: https://www.kaohooninternational.com/markets/582691

Năm nay, với chủ đề chính “Sân bay là động lực của thịnh vượng chung”, Hội nghị tập trung thảo luận các nội dung như tác động kinh tế – xã hội đối với hệ thống sân bay Đông Nam Á trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và phục hồi hậu đại dịch; nâng cấp hệ thống quản trị cảng hàng không nhằm cải thiện năng lực vận hành cả dưới mặt đất và trên không để mang lại trải nghiệm tối ưu cho người dùng; vấn đề phát triển bền vững (đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” trong ngành hàng không, thông qua việc sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), tăng cường chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ xanh trong quản lý sân bay; và tranh luận về việc lựa chọn giữa đầu tư xây dựng sân bay mới hay nâng cấp cơ sở hạ tầng hiện có nhằm tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu tác động môi trường.[ii]

Đáng chú ý, tại phiên thảo luận đầu tiên trong khuôn khổ RACE 2026 với chủ đề “Góc nhìn quản lý về các sân bay ASEAN và tác động kinh tế - xã hội”, ông Stefano Baronci, Tổng Giám đốc ACI Châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông cho rằng xung đột Trung Đông thực chất là một “cuộc khủng hoảng Châu Á”. Theo ông, khu vực này hiện phụ thuộc lớn vào eo biển Hormuz đối với nguồn cung năng lượng, với khoảng 75% lượng dầu và 95% lượng khí đốt nhập khẩu. Riêng trong ngành hàng không, tại 9 cửa ngõ hàng không chính ở Trung Đông (chiếm 70% lưu lượng khu vực), tỷ lệ hủy chuyến đạt mức 53% trong giai đoạn từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 5, và tăng vọt lên 63% chỉ trong tuần cuối của tháng 4. Châu Á nói chung đã mất khoảng 40% khả năng kết nối với vùng Vịnh. Giá vé máy bay trực tiếp từ Châu Á đi Châu Âu, Châu Phi và Châu Mỹ trong năm 2025 cao hơn khoảng 20% so với các tuyến quá cảnh qua Trung Đông; dự kiến giá vé cho các hành trình vào tháng 7 sẽ cao hơn từ 60% đến 70% so với các năm trước.[iii] Tình trạng bất ổn này còn bị trầm trọng hóa bởi các biến đổi khí hậu (mực nước biển dâng cao có thể đe dọa trực tiếp nhiều đô thị ven biển và sân bay lớn của châu Á trong tương lai). Nhận định này cho thấy ngành hàng không không còn đơn thuần đối mặt với các vấn đề kỹ thuật vận tải, mà đang chịu tác động ngày càng sâu sắc từ môi trường an ninh chiến lược và biến đổi khí hậu toàn cầu.

Trong khi đó, ông Satvinder Singh – Phó Tổng Thư ký ASEAN phụ trách Cộng đồng Kinh tế – cho rằng khủng hoảng hiện nay đồng thời cũng mở ra cơ hội để ASEAN thúc đẩy các cải cách vốn bị trì hoãn trong nhiều năm. Theo ông, ASEAN cần đẩy nhanh việc phê chuẩn đầy đủ Hiệp định dịch vụ hàng không ASEAN, từng bước tự do hóa vận tải hàng hóa hàng không, tăng tốc chuyển đổi sang nhiên liệu hàng không bền vững và hài hòa hóa các tiêu chuẩn an toàn cũng như bảo vệ người tiêu dùng.

Kết thúc phiên thảo luận, các nhà quản lý cấp cao từ Thái Lan, Singapore và Ban Thư ký ASEAN đã cùng kêu gọi tăng cường phối hợp khu vực trong cải cách dịch vụ hàng không, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy nhiên liệu bền vững nhằm ứng phó với tác động lan rộng từ bất ổn Trung Đông.[iv]

Có thể thấy, từ góc độ chính sách công, các cuộc thảo luận tại RACE 2026 cho thấy ASEAN đang đứng trước cả cơ hội lẫn sức ép lớn trong việc xây dựng một thị trường hàng không thống nhất và có khả năng cạnh tranh toàn cầu. Đối với Việt Nam, những nội dung được trao đổi tại hội nghị mang nhiều ý nghĩa tham khảo trong bối cảnh ngành hàng không đang bước vào giai đoạn mở rộng mạnh mẽ. Các dự án trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, mở rộng nhà ga T2 Nội Bài và T3 Tân Sơn Nhất cho thấy nhu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực quản lý và khai thác hàng không tại Việt Nam. Trong đó, chuyển đổi số, quản lý không lưu thông minh và ứng dụng dữ liệu trong điều hành sân bay được xem là những yếu tố then chốt nhằm nâng cao tiêu chuẩn an toàn, an ninh hàng không và tăng khả năng thích ứng trước các biến động toàn cầu. Đồng thời, việc ASEAN thúc đẩy kết nối nội khối cũng mở ra cơ hội để Việt Nam tăng cường vai trò trong không gian thị trường hàng không chung ASEAN (ASAM).[v]

                                                               ThS. Trịnh Hải Tuyến

Trung tâm Nghiên cứu ASEAN và các vấn đề quốc tế

Viện Nghiên cứu Châu Á- Thái Bình Dương