Lễ ký ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Đạo luật Chính phủ điện tử. Nguồn: https://mb.com.ph/2026/03/24/e-governance-act-irr-signed-mandates-cybersecurity-interoperability-across-agencies

Một trong những bước tiến quan trọng đáng chú ý về chuyển đổi số trong thời gian gần đây là việc Philippines tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý cho Chính phủ số. Ngày 24/3/2026, Bộ Công nghệ thông tin và Truyền thông Philippines (DICT) ký Văn bản hướng dẫn thi hành (IRR) Đạo luật Chính phủ điện tử[1]. Việc ban hành IRR đã tạo cơ sở để đạo luật khung về chuyển đổi số được triển khai trên thực tế, hướng tới đơn giản hóa, rút ngắn thời gian và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ công của người dân. Theo quy định, các cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ tuyến đầu phải tích hợp vào Nền tảng cung cấp dịch vụ tuyến đầu cho công dân (CFDSP), được vận hành thông qua ứng dụng eGovPH. Đồng thời, chính quyền địa phương được yêu cầu triển khai hệ thống eLGU nhằm số hóa các thủ tục như cấp phép kinh doanh, đăng ký hộ tịch và thu thuế. Theo DICT, đến giữa năm 2026, eGovPH đã tích hợp khoảng 1.300 dịch vụ công, xử lý khoảng 800 triệu giao dịch và đạt khoảng 56 triệu lượt tải[2].

Song song với quá trình số hóa dịch vụ công, Philippines cũng đẩy mạnh cải cách môi trường pháp lý và đầu tư cho hạ tầng viễn thông, coi đây là điều kiện nền tảng để thu hẹp khoảng cách số và thúc đẩy kinh tế số. Đạo luật Konektadong Pinoy (RA 12234), có hiệu lực từ tháng 9/2025, đã bãi bỏ hoàn toàn yêu cầu về giấy phép nhượng quyền của Quốc hội và Chứng nhận sự cần thiết và tiện lợi công cộng (Certificate of Public Convenience and Necessity - CPCN) đối với các đơn vị truyền dẫn dữ liệu[3]. Cùng với đó, tháng 1/2026, Hội đồng Kinh tế và Phát triển Philippines đã thông qua Kế hoạch kết nối số Quốc gia (National Digital Connectivity Plan – NDCP), được xem là bản quy hoạch tổng thể đầu tiên về hạ tầng kết nối số của nước này. Kế hoạch dự kiến huy động khoảng 5,6 nghìn tỷ peso để phát triển đồng bộ mạng cáp quang, mạng không dây, vệ tinh và hệ thống cáp ngầm[4]. Đến tháng 2/2026, Ủy ban Viễn thông Quốc gia tiếp tục ban hành Thông tư số 002-02-2026, thiết lập khung đăng ký và cấp phép cho toàn ngành truyền dẫn dữ liệu^[5].

Xu hướng đáng chú ý khác trong chính sách chuyển đổi số của Philippines là sự gia tăng vai trò của AI trong chiến lược phát triển công nghệ và nguồn nhân lực số. Tháng 2/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ Philippines đưa vào hoạt động Trung tâm Nghiên cứu và đổi mới AI Quốc gia, được xem là một trong những trụ cột thể chế của Chiến lược AI quốc gia^[6]. Động thái này cho thấy định hướng chuyển đổi số của Philippines đang dần mở rộng từ việc số hóa các quy trình và dịch vụ truyền thống sang xây dựng năng lực công nghệ mới, trong đó AI được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế. Định hướng này cũng được thể hiện trong Thông điệp Quốc gia - SONA 2026 khi Tổng thống Marcos nhấn mạnh các chương trình đào tạo năng lực AI do nhà nước triển khai đã tiếp cận ít nhất 1,8 triệu học sinh, phụ huynh và giáo viên. Đáng chú ý, chính phủ không chỉ nhấn mạnh khả năng sử dụng công cụ AI mà còn đặt yêu cầu phát triển tư duy phản biện và sáng tạo, qua đó cho thấy nhận thức về AI đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn đối với phát triển nguồn nhân lực số[7].

Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đọc Thông điệp Quốc gia 2026. Nguồn: https://www.msn.com/en-ph/news/national/marcos-admits-leaving-out-issues-from-sona-2026-due-to-time/ar-AA29EiMp?ocid=BingNewsSerp

Ngày 8/9, DICT chính thức công bố Kế hoạch tổng thể Hạ tầng AI+ Philippines (PAIIM) 2026–2033, được xây dựng cùng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), với tổng vốn đầu tư công và tư theo ước tính là 34,4 tỷ USD, nhằm nâng công suất trung tâm dữ liệu AI từ khoảng 50 MW hiện nay lên 1,5 GW vào năm 2033. Kế hoạch gồm sáu lĩnh vực: kết nối số, năng lực tính toán và trung tâm dữ liệu AI, an ninh năng lượng, phát triển nhân lực, chính sách – pháp lý, và kích cầu cho dịch vụ AI. Đến năm 2033, kế hoạch đặt mục tiêu đào tạo lại khoảng 1,3 triệu lao động ngành IT-BPM (lĩnh vực kết hợp giữa dịch vụ công nghệ thông tin và quản lý quy trình kinh doanh), tạo hơn 500.000 việc làm liên quan đến AI và 175.000 việc làm từ các dự án hạ tầng. Kế hoạch này kỳ vọng AI sẽ giúp nâng quy mô tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thêm 10–12%.[8]

Những cải cách về thể chế và hạ tầng đã tạo điều kiện cho khu vực kinh tế số của Philippines tiếp tục tăng trưởng. Theo Cơ quan Thống kê Philippines, năm 2025, kinh tế số tạo ra khoảng 2,74 nghìn tỷ peso giá trị gia tăng, tương đương 9,8% GDP, tăng 5,4% so với mức 2,59 nghìn tỷ peso của năm 2024. Trong cơ cấu này, hạ tầng hỗ trợ số chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1,79 nghìn tỷ peso (65,3%), tiếp theo là thương mại điện tử với 32,2%, nội dung và truyền thông số chiếm 2,2%, trong khi dịch vụ công số mới chiếm 0,3%. Kinh tế số đồng thời tạo việc làm cho khoảng 10,39 triệu người, tương đương 21,2% tổng số lao động của Philippines, trong đó thương mại điện tử chiếm tới 75,8%[9]. Các số liệu trên cho thấy động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ hạ tầng và khu vực tư nhân, trong khi sự đóng góp của dịch vụ công số còn khá khiêm tốn.

Thực tế triển khai cũng cho thấy quá trình chuyển đổi số của Philippines vẫn tồn tại những hạn chế đáng kể. Sự cố eGovPH bị gián đoạn trong hai ngày vào giữa tháng 4/2026 do lượng người dùng tăng đột biến sau khi triển khai tính năng xác thực căn cước điện tử cho thấy năng lực hạ tầng và vận hành chưa hoàn toàn đáp ứng được tốc độ gia tăng nhu cầu. Tại phiên điều trần Thượng viện ngày 29/4, Thượng nghị sĩ Bam Aquino cho rằng một trong những nguyên nhân liên quan đến tình trạng này là hạn chế về nguồn lực, trong đó khoản ngân sách 500 triệu peso dành cho căn cước số năm 2025 chưa được giải ngân do sự chậm trễ của DICT trong việc sử dụng ngân sách được phân bổ[10]. Bên cạnh đó, việc áp dụng eGovPH vẫn gặp trở ngại khi số lượng đáng kể người dân chưa biết tới sự tồn tại của phần mềm này cũng như sự thiếu thống nhất giữa các cơ quan nhà nước trong việc chấp nhận giấy tờ số do ứng dụng cung cấp[11]. Điều này cho thấy việc xây dựng nền tảng kỹ thuật và ban hành quy định pháp lý mới chỉ là điều kiện cần; hiệu quả của chuyển đổi số còn phụ thuộc đáng kể vào năng lực quản trị, khả năng giải ngân, mức độ phối hợp liên cơ quan và sự sẵn sàng của người sử dụng. Hơn nữa, Kế hoạch tổng thể hạ tầng AI cũng chỉ ra những rủi ro lớn về nguồn điện. Hệ thống điện sẽ chạm giới hạn vào năm 2027 nếu không bổ sung công suất, trong khi một ngành trung tâm dữ liệu AI quy mô 1,5 GW có thể chiếm phần đáng kể của công suất dự phòng, gây sức ép lên lưới điện và giá điện. Các điểm nghẽn khác gồm năng lực truyền tải, chi phí điện cao và hệ thống xử lý nước chưa đáp ứng yêu cầu ở một số khu công nghiệp.[12]

Nhìn chung, từ đầu năm 2026 đến nay, Philippines đã đạt những bước tiến tương đối rõ rệt trong xây dựng nền tảng cho chuyển đổi số, thể hiện ở việc từng bước hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng hạ tầng kết nối, phát triển chính phủ điện tử và bước đầu định hình hệ sinh thái AI. Tuy vậy, những kết quả này chưa đồng nghĩa với việc quá trình chuyển đổi số đã bước vào giai đoạn phát triển ổn định. Các hạn chế về năng lực vận hành, tiến độ giải ngân ngân sách, mức độ phối hợp liên ngành và khả năng tiếp cận dịch vụ số của người dân cho thấy thách thức chủ yếu trong giai đoạn tới sẽ chuyển từ xây dựng thể chế sang bảo đảm năng lực thực thi. Đây cũng là điều kiện để các cam kết về chuyển đổi số trong SONA 2026 trở thành dịch vụ ổn định, đáng tin cậy cho người dân, đồng thời tạo cơ sở để Philippines tham gia tiến trình xây dựng một không gian kinh tế số ASEAN kết nối và bao trùm hơn.

TS. Đàm Thị Đào,

Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á