1. Nhận diện những luận điệu xuyên tạc, sai trái về phát triển kinh tế tư nhân ở nước ta

- Luận điệu phát triển kinh tế tư nhân là xa rời chủ nghĩa Mác–Lênin và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Trên không gian mạng, một số cá nhân và tổ chức có quan điểm chống đối đã lợi dụng việc Việt Nam coi trọng phát triển khu vực kinh tế tư nhân để đưa ra nhiều luận điệu xuyên tạc, sai lệch. Các luận điệu này cho rằng việc đề cao vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đồng nghĩa với việc từ bỏ nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác–Lênin, đồng thời cho rằng điều đó mâu thuẫn với quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về chế độ công hữu đối với tư liệu sản xuất chủ yếu trong chủ nghĩa xã hội. Không dừng lại ở đó, một số luận điệu còn cố tình bóp méo bản chất đường lối phát triển kinh tế của Việt Nam khi cho rằng, sự điều chỉnh từ kinh tế nhà nước sang kinh tế tư nhân là một sự lật đổ chính sách, mâu thuẫn với quan điểm của Đảng trong các thời kỳ trước[1], “xa rời định hướng xã hội chủ nghĩa; hay xuyên tạc rằng Việt Nam đang “chuyển đổi sang nền kinh tế tư bản dưới vỏ bọc xã hội chủ nghĩa”[2]. Có ý kiến còn xuyên tạc rằng Việt Nam đang thay đổi mô hình phát triển theo hướng tư bản chủ nghĩa[3]. Những nhận định này mang tính phiến diện, không phản ánh đúng chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường nhưng dưới sự quản lý của Nhà nước và bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

-      Luận điệu phát triển kinh tế tư nhân sẽ lấn át kinh tế nhà nước, từ đó làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Sau khi Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân ngày 04/5/2025, thông qua các nền tảng truyền thông xã hội và nhiều bài viết, các thế lực thù địch đã đưa ra thông tin sai lệch. Trong đó, họ cố tình bóp méo nội dung nghị quyết, cho rằng việc thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân đồng nghĩa với việc làm suy giảm hoặc lấn át vai trò của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế quốc dân[4]. Chúng xuyên tạc rằng kinh tế tư nhân phát triển lấn át kinh tế nhà nước sẽ gây mất ổn định kinh tế và “xóa bỏ” thành phần kinh tế công[5]. Trên cơ sở những lập luận phiến diện đó, các đối tượng này tiếp tục tuyên truyền rằng Việt Nam đang “từ bỏ Chủ nghĩa xã hội”, “đánh mất định hướng phát triển” hoặc “mâu thuẫn với đường lối trước đây của Đảng”. Thông qua các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội hoặc những cuộc thảo luận mang danh nghĩa “chuyên gia”, họ tuyên truyền quan điểm cho rằng nền kinh tế thị trường không thể vận hành trong điều kiện chế độ một đảng lãnh đạo[6]. Mục đích của những luận điệu mang tính xuyên tạc trên nhằm gây tâm lý hoài nghi trong xã hội, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước, và xa hơn nữa là nhằm tác động đến nhận thức chính trị và thúc đẩy yêu cầu thay đổi thể chế chính trị ở Việt Nam.

-      Luận điệu phát triển kinh tế tư nhân chỉ mang tính hình thức, mang đến bất bình đẳng, làm suy yếu mục tiêu công bằng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Một số thế lực thù địch xuyên tạc rằng việc thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân đồng nghĩa với việc thừa nhận và khuyến khích quan hệ bóc lột, từ đó đi ngược lại mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Theo lập luận của họ, kinh tế tư nhân gắn liền với chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất nên tất yếu sẽ dẫn đến tình trạng bóc lột sức lao động, làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo, bất bình đẳng xã hội và từng bước làm suy giảm vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Các thế lực chống đối còn cho rằng sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân dẫn đến mất quyền kiểm soát của nhà nước đối với các nguồn lực, tài nguyên quốc gia[7]. Chúng xuyên tạc rằng khi kinh tế tư nhân được xác định là “động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế, khu vực này sẽ có điều kiện chi phối chính sách, hình thành các nhóm lợi ích và làm gia tăng bất bình đẳng xã hội. Các thế lực thù địch thường lợi dụng những vấn đề xã hội như chênh lệch giàu – nghèo, phân hóa thu nhập hay sự phát triển mạnh của một bộ phận doanh nhân để đưa ra các luận điệu xuyên tạc về chủ trương phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam[8]. Từ những lập luận mang tính phiến diện đó, các đối tượng này cố tình suy diễn rằng Việt Nam đang xa rời mục tiêu xã hội chủ nghĩa, làm suy giảm các giá trị công bằng, tiến bộ và nhân văn trong quá trình phát triển đất nước. Các thế lực thù địch xuyên tạc rằng những tuyên bố, phát biểu ủng hộ kinh tế tư nhân phát triển chỉ mang tính hình thức, không thực chất.

2. Tính đúng đắn, khách quan và khoa học trong quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên mới của Việt Nam

- Phát triển kinh tế tư nhân là động lực quan trọng hàng đầu không mẫu thuẫn với lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đặc trưng nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Chủ nghĩa Mác – Lênin đề cao vai trò của các hình thức sở hữu và các thành phần kinh tế trong tiến trình phát triển lịch sử, đặc biệt thừa nhận vai trò của kinh tế cá thể và kinh tế tư nhân trong những điều kiện, giai đoạn phát triển nhất định nhằm thúc đẩy lực lượng sản xuất. Sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần tiếp tục được Lênin khẳng định, thể hiện rõ nét trong Chính sách kinh tế mới (NEP), với việc cho phép khu vực kinh tế tư nhân và mô hình chủ nghĩa tư bản nhà nước tồn tại dưới sự quản lý và kiểm soát của Nhà nước Xô viết do Đảng Bolshevik lãnh đạo[9]. Lênin không xem đây là sự thụt lùi mà là bước tiến chiến lược nhằm tận dụng ưu điểm của thị trường để củng cố chế độ mới và từng bước đi lên chủ nghĩa xã hội[10]. Như vậy, sự tồn tại và phát triển của kinh tế tư nhân không mâu thuẫn với lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin.

Đối với Việt Nam, sự tồn tại, vai trò và tầm quan trọng của kinh tế tư nhân đã được thừa nhận trong nhiều văn kiện đại hội, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam bắt đầu được chính thức thừa nhận từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế thời kỳ đổi mới. Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng Cộng sản Việt Nam, kinh tế tư nhân tiếp tục được xác định là một thành phần kinh tế độc lập và được phép phát triển không hạn chế về quy mô cũng như phạm vi hoạt động trong những lĩnh vực mà pháp luật không cấm. Tiếp đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng giữa các thành phần kinh tế trước pháp luật. Quan điểm này góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh ổn định và củng cố niềm tin cho đội ngũ doanh nhân tư nhân trong việc đầu tư, mở rộng sản xuất và hoạt động lâu dài. Lý luận về kinh tế tư nhân tiếp tục được bổ sung, phát triển trong các đại hội sau đó. Đại hội X (năm 2006) xác định nền kinh tế nước ta có 5 thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước có vốn đầu tư nước ngoài, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài[11]. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa XII ngày 03-6-2017 về phát triển kinh tế tư nhân[12]. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng[13] tiếp tục nhấn mạnh sự cần thiết của việc khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân.

Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhấn mạnh cần bảo đảm nền kinh tế vận hành theo nguyên tắc thị trường, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng cho mọi doanh nghiệp thuộc các khu vực kinh tế khác nhau trong quá trình tiếp cận, huy động và sử dụng các nguồn lực như vốn, đất đai, tài nguyên, tài sản, công nghệ, lao động, dữ liệu cùng các nguồn lực phát triển khác. Đồng thời, Nhà nước cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện hệ thống chính sách thuế, phí và lệ phí theo hướng minh bạch, công bằng giữa các thành phần kinh tế; thực hiện giảm thuế suất đi đôi với mở rộng diện thu thuế, đặc biệt thúc đẩy áp dụng thu thuế điện tử thông qua máy tính tiền[14].

Nghị quyết Đại hội XIV tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế; phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã phù hợp với yêu cầu mới; thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Thừa nhận kinh tế tư nhân không có nghĩa là chúng ta thừa nhận bóc lột và tạo điều kiện cho quan hệ bóc lột được hiện diện trong các quan hệ kinh tế ở nước ta.

Như vậy, hệ thống cơ sở lý luận về các thành phần kinh tế nói chung, kinh tế tư nhân nói riêng không ngừng được Đảng ta bổ sung, phát triển, trên cơ sở vừa dựa trên những lý luận cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin, vừa dựa trên thực tiễn của Việt Nam. Sự phát triển của kinh tế tư nhân vì thế không hề mâu thuẫn với lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và quan điểm, đường lối phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam.

-      Phát triển kinh tế tư nhân không làm suy yếu vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh chung cho doanh nghiệp, cho tổng thể nền kinh tế Việt Nam

Đảng ta đã, đang và tiếp tục xác định trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo. Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước năm 2026 nhấn mạnh vai trò của kinh tế nhà nước thể hiện qua bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, định hướng chiến lược phát triển, giữ vững quốc phòng, an ninh; góp phần phát huy giá trị văn hóa và tiến bộ công bằng, an sinh xã hội; là nguồn lực quan trọng để Nhà nước chi phối, can thiệp kịp thời đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách phát sinh[15]. Kinh tế nhà nước không đứng độc lập, tách rời mà luôn có mối quan hệ gắn bó với toàn bộ nền kinh tế. Kinh tế nhà nước, với các lợi thế và vai trò của mình, phải là đòn bẩy để thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Trong đó, sự hỗ trợ, tương tác với các doanh nghiệp tư nhân trong các hoạt động sản xuất, trao đổi và phân phối hàng hóa, dịch vụ đóng vai trò quan trọng. Điều này đặc biệt đúng trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế như hiện nay, nơi mỗi doanh nghiệp đóng vai trò trong một hoặc một vài phân đoạn trong chuỗi sản xuất và cung ứng hàng hóa. Trong quá trình đó, để vươn lên, đứng đầu các chuỗi cung ứng có giá trị gia tăng cao đòi hỏi doanh nghiệp cần có ưu thế về nguồn vốn, lực lượng lao động và công nghệ — những lợi thế mà hiện nay chủ yếu thuộc về các doanh nghiệp nhà nước. Với việc vươn lên, chiếm lĩnh các phân khúc cao trong chuỗi giá trị, các doanh nghiệp nhà nước có thể tạo ra các tác động lan tỏa tích cực đối với sự tham gia của khu vực tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong mạng lưới sản xuất, phân phối hàng hóa, khu vực toàn cầu.

Có thể thấy, khu vực kinh tế tư nhân cùng với kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể tạo nên động lực tổng hợp thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất theo hướng hiện đại và trình độ cao - yếu tố tiên quyết trong xây dựng hiệu quả kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Sự kết hợp này góp phần xây dựng nền tảng vật chất cần thiết để từng bước xác lập vai trò chi phối của các quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong từng giai đoạn. Và trong kỷ nguyên mới, sự kết hợp giữa khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước lại càng rõ nét, đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh chung của Việt Nam.

Cần nhấn mạnh rằng, để bảo đảm định hướng Xã hội chủ nghĩa, nguyên tắc nhất quán là Nhà nước giữ vai trò quản lý và điều tiết nền kinh tế trên cơ sở tôn trọng các quy luật của thị trường. Đồng thời, kinh tế nhà nước tiếp tục giữ vị trí chủ đạo nhằm định hướng, dẫn dắt và bảo đảm cho nền kinh tế thị trường phát triển đúng mục tiêu, bản chất và định hướng của chủ nghĩa xã hội. Nói cách khác, sự phát triển của khu vực tư nhân cần có sự hỗ trợ, định hướng, quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nhằm bảo đảm đạt được những mục tiêu chung của nền kinh tế đã đề ra.

 Như vậy, việc xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất không làm giảm đi vai trò chủ đạo của khu vực kinh tế nhà nước, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh chung cho doanh nghiệp, cho tổng thể nền kinh tế Việt Nam.

Không chỉ thừa nhận, Nghị quyết 68 còn trân trọng, nuôi dưỡng tinh thần kinh doanh, khẳng định vai trò của doanh nhân là những người "chiến sĩ trên mặt trận kinh tế"[1].

Phát triển kinh tế kinh tế tư nhân đạt được các kết quả thực chất góp phần tích cực thực hiện mục tiêu , phát triển bền vững, công bằng, an sinh xã hội của Việt Nam

Những năm qua, kinh tế tư nhân tại Việt Nam đã đạt được các kết quả phát triển thực chất. Cụ thể, số liệu thống kê của Cục Thống kê cho thấy giai đoạn 2019–2024 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp tại Việt Nam khi số doanh nghiệp thành lập mới đạt trung bình khoảng 143,5 nghìn doanh nghiệp mỗi năm, tăng khoảng 30% so với giai đoạn 2014–2018. Quy mô vốn đăng ký bình quân của các doanh nghiệp mới đạt khoảng 12,13 tỷ đồng/doanh nghiệp; trong đó, năm 2020 là thời điểm đạt mức cao nhất với khoảng 16,6 tỷ đồng cho mỗi doanh nghiệp thành lập mới. Đến cuối năm 2024, cả nước có khoảng 930 nghìn doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động, chiếm gần 98,9% tổng số doanh nghiệp của nền kinh tế. Khu vực này đóng góp khoảng 51% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho trên 40 triệu lao động, tương đương hơn 82% lực lượng lao động của toàn nền kinh tế. Đồng thời, kinh tế tư nhân cũng chiếm gần 60% tổng vốn đầu tư của toàn xã hội[16]. Song song với sự gia tăng về số lượng, khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng ngày càng nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Tính đến năm 2024, Việt Nam có khoảng 190 doanh nghiệp với gần 360 sản phẩm đạt danh hiệu Thương hiệu Quốc gia[17]. Trong kinh tế tư nhân đã hình thành các doanh nghiệp tầm cỡ khu vực và đóng góp vào thương hiệu quốc gia, như PFT, Vingroup, Vietjet, Hòa Phát, VPBank[18]. Những số liệu trên là minh chứng thuyết phục để phản bác luận điểm phát triển kinh tế tư nhân mang tính hình thức, không thực chất.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tư nhân cũng nỗ lực góp phần vào thúc đẩy công bằng xã hội thông qua gia tăng cơ hội cho người dân, nhà đầu tư nhỏ lẻ trong tiếp cận, phân bổ các nguồn lực kinh tế như vốn, đất đai, công nghệ cũng như thông qua mở rộng các hoạt động đến các vùng sâu, vùng xa, giúp người dân có cơ hội tiếp việc làm có thu nhập cao và các dịch vụ thiết yếu, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, phát triển giữa các vùng miền[19]. Đóng góp khác của kinh tế tư nhân đối với việc thực hiện mục tiêu công bằng xã hội là tham gia vào xã hội hóa y tế, giáo dục, giảm tải áp lực cho hệ thống công lập, đa dạng hóa các lựa chọn giáo dục, y tế cho người dân.

Đặc biệt, các doanh nghiệp Việt Nam nói chung, các doanh nghiệp tư nhân nói riêng đã và đang nỗ lực phát triển theo hướng đáp ứng các tiêu chí ESG (Môi trường - xã hội - quản trị), là bộ khung đo lường mức độ phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội của một doanh nghiệp. Trong đó, yếu tố môi trường đánh giá cách doanh nghiệp tương tác và tác động đến hệ sinh thái tự nhiên. Yếu tố xã hội đánh giá mối quan hệ của doanh nghiệp với con người và cộng đồng. Yếu tố quản trị đánh giá năng lực điều hành, minh bạch và đạo đức kinh doanh của bộ máy lãnh đạo. Theo Báo cáo Triển vọng Kinh doanh năm 2023 của United Overseas Bank (UOB), được thực hiện trên hơn 4.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại khu vực ASEAN và Trung Quốc, Việt Nam và Thái Lan là hai quốc gia dẫn đầu khu vực về mức độ triển khai các hoạt động phát triển bền vững, với khoảng 51% doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng các thực hành liên quan đến tính bền vững. Bên cạnh đó, theo Báo cáo về mức độ sẵn sàng thực hành ESG tại Việt Nam của PwC, được khảo sát trên 234 doanh nghiệp trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8/2022, có 44% doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch và cam kết thực hiện ESG, trong khi 36% khác đang trong quá trình chuẩn bị kế hoạch triển khai cho giai đoạn 2–4 năm tiếp theo[20].

Thực tiễn trên cho thấy kinh tế tư nhân đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển đất nước. Như vậy, cần khẳng định rõ ràng rằng kinh tế tư nhân không gây bất bình đẳng xã hội. Khu vực kinh tế tư nhân đã và đang đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đảm bảo công bằng, an sinh xã hội ở Việt Nam.

3. Kết luận

Trong kỷ nguyên mới của dân tộc, phát triển kinh tế tư nhân để trở thành động lực quan trọng hàng đầu trong phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam là xu hướng tất yếu, phù hợp với lý luận và thực tiễn đặt ra của nước ta. Thực tiễn phát triển thời gian qua cho thấy khu vực kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, tạo việc làm, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và đóng góp tích cực vào việc thực hiện các mục tiêu an sinh xã hội, phát triển bền vững của Việt Nam. Sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân không làm thay đổi bản chất của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà còn góp phần thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, tạo cơ sở vật chất cho tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Cơ sở lý luận và thực tiễn về thành quả phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam là minh chứng khách quan, thuyết phục nhất để phản bác lại những quan điểm, luận điểm sai trái, xuyên tạc về phát triển kinh tế tư nhân của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

TS. Trương Quang Hoàn