Chương trình hành động được xây dựng trên quan điểm bảo đảm vai trò chủ động, tích cực và có trách nhiệm của Việt Nam trong quá trình xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Điểm nhấn đáng chú ý là cách tiếp cận lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng, mở rộng cơ hội kinh doanh và tăng khả năng tiếp cận thị trường khu vực. Đồng thời, Chương trình cũng đề cao sự hài hòa giữa hội nhập kinh tế với phát triển bền vững, bao trùm và bảo đảm an sinh xã hội, với cách tiếp cận toàn diện, liên ngành và tăng cường phối hợp giữa Trung ương và địa phương.

Các quan chức thuộc Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia (MITI) và Ban Thư ký ASEAN tại buổi lễ công bố Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) giai đoạn 2026–2030, Kuala Lumpur, Malaysia ngày 12/6/2025. Nguồn: https://mekongasean.vn/asean-cong-bo-ke-hoach-chien-luoc-cong-dong-kinh-te-giai-doan-2026-2030-42632.html

Để hiện thực hóa các ưu tiên chiến lược của ASEAN đến năm 2045, Việt Nam xác định 6 định hướng lớn, bao gồm: (i) xây dựng một thị trường chung và cơ sở sản xuất thống nhất dựa trên năng lực cạnh tranh mới; (ii) thúc đẩy phát triển bền vững gắn với ứng phó biến đổi khí hậu; (iii) khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển công nghệ; (iv) nâng cao vai trò chủ động, thích ứng của nền kinh tế; (v) tăng cường khả năng tự cường trước các cú sốc và biến động toàn cầu; và (vi) xây dựng một cộng đồng bao trùm, lấy con người làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Chương trình được triển khai theo hai giai đoạn cụ thể nhằm bảo đảm hiệu quả thực hiện và thuận lợi cho công tác giám sát, đánh giá. Giai đoạn 2026–2030 tập trung vào việc hoàn thiện kế hoạch hành động của các bộ, ngành và địa phương, đồng thời lồng ghép các nội dung vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ngay từ năm 2026; việc đánh giá giữa kỳ dự kiến tiến hành vào năm 2028 và tổng kết vào năm 2030. Giai đoạn 2031–2035 sẽ kế thừa và phát huy kết quả đạt được, với các mốc đánh giá giữa kỳ vào năm 2032 và tổng kết toàn bộ Chương trình vào năm 2035.

Việt Nam và ASEAN, nguồn ảnh: https://www.geopoliticalmonitor.com/vietnams-asean-balancing-act-30-years-of-progress-and-pitfalls/

Về tổ chức thực hiện, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công thương làm cơ quan đầu mối chủ trì, có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và tổng hợp báo cáo tình hình triển khai hàng năm. Bộ Tài chính phối hợp bố trí kinh phí thực hiện trong dự toán ngân sách nhà nước, đồng thời huy động các nguồn lực hỗ trợ phát triển chính thức (ODA). Bộ Ngoại giao đảm nhiệm vai trò thúc đẩy hợp tác và vận động nguồn lực từ các đối tác ngoài ASEAN. Bên cạnh đó, các cơ quan như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng UBND các tỉnh, thành phố được giao nhiệm vụ cụ thể theo từng lĩnh vực và mục tiêu chiến lược.

Việc phê duyệt Chương trình hành động không chỉ giúp Việt Nam tận dụng hiệu quả hơn các cơ hội từ thị trường ASEAN mà còn góp phần nâng cao vị thế, vai trò của Việt Nam trong việc tham gia và định hình các sáng kiến hợp tác kinh tế khu vực trong thời gian tới.

Nguyễn Ngọc Lan

Trung tâm nghiên cứu ASEAN và các vấn đề quốc tế

Viện nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương