Buổi Toạ đàm đã thu hút sự tham gia đông đảo của các chuyên gia, các nhà khoa học đến từ Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương, các viện chuyên ngành của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Trường Đại học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Ngoại thương, Đại học Văn hoá Hà Nội, cộng đồng người làm sáng tạo ở Hà Nội cũng như du học sinh của Học viện Nghệ thuật Quảng Tây tại Việt Nam.

Trong phần chia sẻ, GS.TS. Xiang Yong đã nêu lên các điểm mới về quan điểm, con đường, thực tiễn của khai thác sáng tạo từ di sản văn hoá của Trung Quốc và đưa ra một số gợi mở mới để thúc đẩy giao lưu hợp tác trong lĩnh vực di sản văn hoá cũng như bảo vệ, khai thác di sản văn hoá xuyên quốc gia giữa Việt Nam và Trung Quốc; quá trình quản trị của Trung Quốc đối với di sản văn hoá đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ quản trị mang tính bảo vệ, cứu nguy sang bảo vệ tổng thể, tích hợp trong tầm nhìn toàn diện, có sự kế thừa sống động, cộng sinh giữa giá trị truyền thống và hiện đại. Trung Quốc không còn dừng lại ở mô hình bảo vệ di sản đơn lẻ, tập trung xây dựng quan niệm “Đại di sản”, coi di sản văn hoá là một chỉnh thể sinh thái cộng sinh với núi sông, đô thị, phong tục tập quán. Theo đó, Trung Quốc mở rộng phạm vi bảo vệ từ tuyến đơn lẻ sang toàn bộ không gian văn hoá, thực hiện quy hoạch tổng thể và bảo vệ phối hợp giữa cảnh quan thiên nhiên, lịch sử nhân văn và phát triển đô thị - nông thôn. Trong bài chia sẻ của mình, Giáo sư Xiang Yong cũng cho rằng, Trung Quốc đã đưa ra nhiều sự đảm bảo bằng pháp luật để thực hiện những chuyển biến về quản trị này, như xây dựng hệ thống pháp luật hoàn thiện, cơ chế thanh tra nghiêm ngặt theo hệ thống 4 cấp, đưa công tác bảo vệ di sản văn hoá trở thành ràng buộc cứng trong đánh giá thành tích của tập thể lãnh đạo, cán bộ lãnh đạo chính quyền địa phương.

Một trong điểm đáng chú ý trong phần chia sẻ của giáo sư là nội dung đề cập đến hai điểm mới trong cách thức sáng tạo từ di sản văn hoá của Trung Quốc, gồm trao quyền cho sáng tạo di sản bằng công nghệ và thực hiện cơ chế đồng quản trị đa chủ thể. Trong những năm qua, Trung Quốc tăng cường ứng dụng các công nghệ tiên tiến như quét ba chiều (3D), trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR/AR) để số hoá di tích, văn vật với độ chính xác cao, lưu giữ dài lâu nhằm phá vỡ giới hạn về không gian, thời gian, xây dựng bảo tàng trên nền tảng số, giúp di sản đang “ngủ yên” được “hồi sinh” dưới hình thức số, đảm bảo tính bền vững của việc kế thừa văn hoá và khả năng lan toả không giới hạn. Bên cạnh đó, GS. Xiang Yong  cũng cho rằng, yếu tố tạo nên sự thành công của Trung Quốc trong quá trình sáng tạo và khai thác di sản đó là việc xây dựng cơ chế phối hợp “chính phủ chủ đạo + thị trường vận hành + cộng đồng tham gia”, nhằm xoá bỏ mô hình bảo vệ di sản chỉ dựa vào một chủ thể duy nhất, chuyển từ “bảo vệ bởi chuyên gia” sang “toàn xã hội cùng bảo vệ”. Trên cơ sở những kinh nghiệm của Trung Quốc, GS Xiang Yong cũng đưa ra một số gợi mở thúc đẩy hợp tác và khai thác sáng tạo di sản văn hoá giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc như xây dựng cơ chế giao lưu chia sẻ kinh nghiệm thường niên, hợp tác đồng đào tạo nguồn nhân lực, phối hợp triển khai bảo vệ di sản văn hoá bằng khoa học và công nghệ, nâng cao tiếng nói của hai nước trong các diễn đàn quốc tế về quản trị văn hoá toàn cầu.

Thảo luận tại toạ đàm, PGS.TS. Nguyễn Thị Quỳnh Phương – Trưởng khoa Công nghiệp văn hoá và di sản, Trường Đại học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá cao những nội dung chia sẻ của giáo sư Hướng Dũng, đồng thời đặt ra các câu hỏi về việc làm thế nào để cân bằng giữa tính nguyên bản của di sản và ứng dụng công nghệ trong tăng cường tính trải nghiệm cho du khách. PGS.TS. Nguyễn Thị Quỳnh Phương cũng đề cập đến việc xây dựng cơ chế nhằm đảm bảo quyền thụ hưởng công bằng về giá trị cho cộng đồng trong quá trình khuyến khích sự tham gia của nhiều chủ thể tham gia vào quản trị khai thác di sản. Với tư cách của người làm sáng tạo, có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong khai thác dòng tranh dân gian truyền thống của Việt Nam, ThS. Lê Thị Hữu – CEO của Công ty Lasen cho rằng họ luôn giữ sợi dây kết nối với di sản, lắng nghe tiếng nói của di sản trong quá trình sáng tạo đổi mới các sản phẩm phái sinh từ giá trị hữu hình và vô hình của di sản văn hoá. Bên cạnh đó, buổi toạ đàm chuyên gia cũng đón nhận nhiều ý kiến bình luận về vấn đề bản quyền văn hoá trong thời đại số, đào tạo nguồn nhân lực di sản.v.v.

Ảnh: TS. Nguyễn Xuân Cường – Viện trưởng phát biểu bế mạc Toạ đàm

Phát biểu bế mạc, TS. Nguyễn Xuân Cường – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương đã đánh giá cao sự chuẩn bị công phu về nội dung của GS.TS. Xiang Yong trong phần trình bày của mình, cho rằng những chia sẻ của giáo sư sẽ giúp học giả Việt Nam hiểu thêm về quá trình khai thác sáng tạo từ di sản của Trung Quốc. TS. Nguyễn Xuân Cường cũng gửi lời cảm ơn đến sự tham dự đông đảo, các ý kiến thảo luận sôi nổi từ các chuyên gia, thầy cô giáo và các em sinh viên tại Toạ đàm. Đồng thời nhấn mạnh đến việc Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương sẵn sàng thúc đẩy diễn đàn học thuật, kết nối các chuyên gia, học giả, doanh nghiệp,..

Toạ đàm chuyên gia là một trong những hoạt động thường kỳ của Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương nhằm chia sẻ tri thức, kết nối cộng đồng học thuật trong nước và quốc tế./.

Tổng hợp & Biên tập: Trần Thuỷ

Ảnh: Ngọc Ánh