1. Tình hình khu vực Châu Á – Thái Bình Dương 6 tháng đầu năm 2026

Về tình hình chính trị khu vực 6 tháng đầu năm 2026:

Trước hết, cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc tại khu vực tiếp tục diễn ra phức tạp. Cuộc cạnh tranh quyền lực lớn ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong nửa đầu năm 2026 được định hình bởi sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, sự mở rộng mạng lưới địa chính trị và căng thẳng kinh tế ngày càng gia tăng. Cả hai bên đều mở rộng tầm ảnh hưởng quân sự và mạng lưới liên minh, gây áp lực chọn phe đối với các nước. Các điểm nóng chính bao gồm kiểm soát hàng hải, công nghệ tiên tiến và cơ sở hạ tầng trọng yếu dưới biển… Mỹ cũng tiếp tục tăng ường quân sự hóa và củng cố mối quan hệ các liên minh. Theo đó, Mỹ đã mở rộng mạng lưới liên minh khu vực của mình để bao gồm các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và Philippines, với các hoạt động chung như Balikatan 2026 nhấn mạnh môi trường an ninh phức tạp. Tuy nhiên, lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc duy trì các cuộc trao đổi ngoại giao cấp cao, đỉnh điểm là các cuộc gặp song phương quan trọng nhằm tìm hiểu về “Sự ổn định chiến lược mang tính xây dựng” diễn ra vào ngày 14 - 15/5/2026 tại Bắc Kinh, giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

            Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc tiếp tục phức tạp trong 6 tháng đầu năm 2026, ASEAN tiếp tục củng cố vai trò trung tâm của mình. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 đã nhấn mạnh nỗ lực của khối nhằm tránh vướng vào các cuộc đối đầu địa chính trị, đồng thời đóng vai trò là cầu nối cho đối thoại đa phương. Đồng thời, các quốc gia vừa và nhỏ trong khu vực cũng thể hiện sự lo ngại về độ tin cậy của vai trò lãnh đạo của Mỹ, dẫn đến việc đa dạng hóa chính sách thông qua các nhóm thay thế, chẳng hạn như tăng cường hợp tác trong BRICS.

Về tình hình kinh tế - xã hội:  kinh tế khu vực Châu Á – Thái Bình Dương vẫn duy trì được sự ổn định trong nửa đầu năm 2026, vượt trội hơn so với phương Tây nhờ tiêu dùng nội địa mạnh mẽ và tăng trưởng nhanh chóng của ngành công nghệ. Xuất khẩu chất bán dẫn và các sản phẩm công nghệ cao (được thúc đẩy bởi Trí tuệ nhân tạo) đã tạo ra cú hích mạnh mẽ cho các thị trường như Đài Loan, Singapore và Hàn Quốc.

Tình hình kinh tế - xã hội của Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2026 được đặc trưng bởi “cung mạnh và cầu yếu”. Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc giảm xuống khoảng 4,6% do thị trường bất động sản trong nước và các biện pháp thương mại của Mỹ gây ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế. Trong nửa đầu năm 2026, Nhật Bản trải qua giai đoạn tăng trưởng kinh tế vừa phải và thị trường lao động khan hiếm nhất trong nhiều thập kỷ. Nhật Bản duy trì tăng trưởng kinh tế tích cực, với GDP thực tế tăng 0,5% trong quý đầu tiên. Đối với Hàn Quốc, trong sáu tháng đầu năm 2026, nền kinh tế Hàn Quốc đã có sự bứt phá mạnh mẽ nhờ sự bùng nổ của xuất khẩu chip AI.

Đối với khu vực ASEAN, Trong sáu tháng đầu năm 2026, bức tranh kinh tế - xã hội của ASEAN đã chứng tỏ khả năng phục hồi mạnh mẽ. Tăng trưởng một số nước thành viên với con số ấn tượng trong 6 tháng đầu năm 2026. Chẳng hạn như, Việt Nam đã thể hiện đà tăng trưởng GDP vượt bậc trong nửa đầu năm với mức 8,18%. Trong khi đó thì Indonesia & Philippines cũng ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trên 5,0% ở cả hai quốc gia do tiêu dùng nội địa vững chắc.

Về tình hình an ninh khu vực: Môi trường an ninh Châu Á - Thái Bình Dương nửa đầu năm 2026 tiếp tục phức tạp bởi các điểm nóng an ninh chưa thể hiện sự giảm nhiệt đáng kể nào. Trong khi tránh được chiến tranh công khai giữa các cường quốc diễn ra mạnh mẽ tại khu vực như quan hệ Trung Quốc- Nhật Bản, thì an ninh khu vực lại bị căng thẳng do cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gia tăng, căng thẳng ở eo biển Đài Loan, tại Biển Đông, các mối đe dọa mạng và sự lan tỏa từ các cuộc xung đột ở Trung Đông.

Điểm nóng khu vực Biển Đông tiếp tục căng thẳng vẫn ở mức cao do các công trình mới của Trung Quốc tại các khu vực như bãi cạn Scarborough. Đối đầu Trung Quốc-Philippines tiếp tục leo thang tại các khu vực đối đầu đã được xác định như bãi cạn Scarborough và bãi cạn Sabina. Căng thẳng ở bán đảo Triều Tiên vẫn tiếp diễn, đặc biệt là sự phát triển chương trình tên lửa và hạt nhân của Bình Nhưỡng. Căng thẳng xung quanh vấn đề hai bờ eo biển Đài Loan tiếp tục leo thang. Bên cạnh đó, trong 6 tháng đầu năm 2026, các xung đột nội bộ và xuyên biên giới vẫn tiếp diễn ở một số khu vực cục bộ thuộc Nam và Đông Nam Á, chẳng hạn như ở Myanmar, Các cuộc đụng độ vũ trang tiếp tục diễn ra giữa quân đội và lực lượng kháng chiến ở các vùng phía bắc và phía đông. Đồng thời, biên giới giữa Thái Lan và Campuchia vẫn trong tình trạng ổn định mong manh.

2. Dự báo tình hình 6 tháng cuối năm2026

Về tình hình chính trị khu vực:  Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc tại Châu Á – Thái Bình Dương trong nửa cuối năm 2026 tiếp tục tác động tới tình hình khu vực. Trọng tâm không chỉ là thuế quan hay đe dọa quân sự, mà là cuộc đua giành quyền kiểm soát chuỗi cung ứng, công nghệ, và việc các quốc gia ASEAN phải cố gắng duy trì sự cân bằng. Cuối năm 2026, khu vực Châu Á – Thái Bình Dương tiếp tục phải đối mặt với một “cuộc khủng hoảng đa chiều” phức tạp, được định hình bởi sự leo thang căng thẳng trên biển giữa Mỹ và Trung Quốc, các xung đột vũ trang cục bộ và sự gia tăng nhanh chóng các vấn đề dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu. Môi trường tổng thể ngày càng bất ổn, buộc nhiều quốc gia phải áp dụng các chiến lược “phòng ngừa rủi ro” thay vì liên minh với một siêu cường duy nhất. Cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung tiếp tục định hình các cấu trúc phòng thủ và hàng hải ở khu vực. Cả hai cường quốc đều tích cực cạnh tranh để giành ảnh hưởng trên các tuyến đường biển quan trọng, dự trữ năng lượng và chuỗi cung ứng chất bán dẫn.

Về tình hình kinh tế-xã hội: Triển vọng cuối năm đã có phần ảm đạm hơn. Một cú sốc năng lượng lớn liên quan đến xung đột ở Trung Đông đang đẩy lạm phát lên cao và thắt chặt thị trường tài chính trên toàn khu vực. Châu Á – Thái Bình Dương sẽ đối diện với áp lực lạm phát do cú sốc năng lượng do xung đột Trung Đông gây ra đã đẩy lạm phát khu vực tăng cao. Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự báo lạm phát khu vực sẽ tăng lên 3,6% vào năm 2026. Đồng thời, tăng trưởng thương mại toàn cầu dự kiến sẽ giảm mạnh. Điều này có nghĩa là các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu có thể chứng kiến nhu cầu thấp hơn trong những tháng cuối năm. Tăng trưởng chậm lại của Trung Quốc có xu hướng giảm xuống khoảng 4,6%. Điều này là do tiêu dùng nội địa yếu, sự suy thoái liên tục của lĩnh vực bất động sản và những bất ổn trong thương mại toàn cầu. Vì vậy, ADB dự báo tăng trưởng chung của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương tăng trưởng GDP sẽ giảm xuống còn 5,1%.

Về tình hình an ninh: Trong 6 tháng cuối năm 2026, các điểm nóng an ninh tại khu vực Châu Á- Thái Bình Dương chưa thấy có những dấu hiệu giảm nhiệt. Các tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông và việc gia tăng phô trương sức mạnh quân sự ở Đài Loan và bán đảo Triều Tiên vẫn là những điểm nóng dai dẳng tiềm ẩn nguy cơ leo thang. Các cuộc khủng hoảng nội bộ chưa được giải quyết, chẳng hạn như xung đột ở Myanmar, tiếp tục lan rộng ra ngoài biên giới, làm gia tăng tình trạng di cư và hình thành các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia.

Tóm lại: Có thể nói, cho đến nay, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương không còn có thể được coi là hoàn toàn hòa bình do cạnh tranh địa chính trị gia tăng tại khu vực, nhất là cạnh tranh Mỹ-Trung, các điểm nóng dai dẳng và nguy hiểm giữa các cường quốc lớn trong khu vực, từ Bán đảo Triều Tiên đến Eo biển Đài Loan và Biển Đông, làm trầm trọng thêm sự kết hợp dễ bùng nổ của các xung đột nội bộ, bất ổn xuyên quốc gia và chiến tranh bên ngoài. Trong khi đó, việc kiểm soát vũ khí và giảm thiểu rủi ro giữa các quốc gia trong khu vực ngày càng mong manh. Về mặt kinh tế - xã hội, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đang phát triển sẽ duy trì tăng trưởng ổn định nhưng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, những biến động về điều kiện tài chính toàn cầu và các cú sốc địa chính trị có thể làm tăng vọt chi phí năng lượng và sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định khu vực./.

Văn Huy th.