Sáng 8/5/2026, Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương phối hợp với Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Tác động của các xu hướng phát triển của ASEAN đối với Đông Nam Á và Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045”. Tọa đàm nằm trong khuôn khổ đề tài cấp Nhà nước “Xu hướng phát triển của ASEAN đến năm 2030 và hàm ý chính sách cho Việt Nam”, mã số KX.06.06/21-30.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Tọa đàm có sự tham dự của TS. Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu, Hiệu phó trường Đại học Sư Phạm, Đại học Đà Nẵng, PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc Học viện Khoa học xã hội Việt Nam, thành viên Ban chủ nhiệm Chương trình KX.06 cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và sinh viên. Đây là một diễn đàn học thuật nhằm tập trung phân tích tác động của các xu hướng phát triển ASEAN đối với Đông Nam Á và Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trên cơ sở ba kịch bản: ASEAN phát triển chậm, vai trò và ảnh hưởng suy giảm; ASEAN cơ bản duy trì trạng thái hiện nay; và ASEAN phát triển mạnh hơn, gia tăng vị thế khu vực, quốc tế.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu, Hiệu phó trường Đại học Sư Phạm, Đại học Đà Nẵng khẳng định đây là một tọa đàm có ý nghĩa hết sức thiết thực, bởi ASEAN không chỉ là một tổ chức khu vực có Việt Nam tham gia, mà còn là không gian chiến lược trực tiếp gắn với an ninh, phát triển, hội nhập và vị thế quốc tế của Việt Nam. Trong phần đề dẫn, TS. Đàm Huy Hoàng, chủ nhiệm đề tài cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn gay gắt, trật tự khu vực dịch chuyển, các bất ổn an ninh còn hiện hữu, cùng với tác động từ chuỗi cung ứng, thương mại, đầu tư, năng lượng, lương thực, công nghệ, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số, câu hỏi đặt ra không chỉ là ASEAN sẽ phát triển theo hướng nào, mà là mỗi xu hướng đó sẽ tác động ra sao đến cấu trúc khu vực, môi trường an ninh, hợp tác phát triển của Đông Nam Á và lợi ích chiến lược của Việt Nam.

TS. Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương trao quà lưu niệm cho PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu, Hiệu phó trường Đại học Sư Phạm, Đại học Đà Nẵng

Tại tọa đàm năm diễn giả khách mời đã trình bày các tham luận về: Tác động của các xu hướng phát triển của ASEAN đối với an ninh - chính trị Đông Nam Á theo các kịch bản 1, 2 và 3; Tác động của các xu hướng phát triển của ASEAN đối với hợp tác và phát triển của Đông Nam Á; Tác động của các xu hướng phát triển của ASEAN đối với an ninh - chính trị Việt Nam; Tác động của các xu hướng phát triển của ASEAN đối với hội nhập, hợp tác và phát triển của Việt Nam; và Một số nhận diện bước đầu về cơ hội, thách thức và yêu cầu thích ứng chính sách của Việt Nam trước các tác động từ xu hướng phát triển của ASEAN. Các bài tham luận đều chia sẻ nhận định xu hướng phát triển của ASEAN sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trạng thái địa chính trị và trật tự quyền lực khu vực Đông Nam Á. Nếu vai trò ASEAN suy giảm, Đông Nam Á có nguy cơ bị phân mảnh sâu hơn theo các trục quan hệ song phương với nước lớn. Nếu ASEAN cơ bản duy trì trạng thái hiện nay, khu vực có thể tiếp tục giữ được ổn định tương đối, nhưng khó tạo đột phá. Ngược lại, nếu ASEAN phát triển mạnh hơn, gia tăng vị thế và tầm ảnh hưởng, Đông Nam Á sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để bảo vệ hòa bình, thúc đẩy liên kết kinh tế, nâng cao năng lực thương lượng với các đối tác lớn và chuyển từ “vai trò trung tâm về thủ tục” sang “vai trò trung tâm về thực chất”.

Đối với Việt Nam, các xu hướng phát triển của ASEAN có tác động trực tiếp đến an ninh, phát triển và vị thế đối ngoại. ASEAN là không gian chiến lược gần nhất, đồng thời là nền tảng quan trọng để Việt Nam mở rộng hội nhập và tham gia sâu hơn vào các cấu trúc khu vực. Cần nhấn mạnh thêm rằng Việt Nam không chỉ là bên chịu tác động từ ASEAN, mà còn là chủ thể có khả năng đóng góp và định hình tiến trình ASEAN. Vì vậy, vấn đề không chỉ là Việt Nam thích ứng với ASEAN ra sao, mà còn là Việt Nam có thể đóng góp gì để ASEAN phát triển phù hợp hơn với lợi ích chung của khu vực và lợi ích quốc gia của Việt Nam.

Quang cảnh Tọa đàm

Trong phiên thảo luận mở, các chuyên gia, nhà nghiên cứu đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết nhằm làm rõ hơn tác động của các xu hướng phát triển của ASEAN đối với Đông Nam Á và Việt Nam.

Tổng kết buổi tọa đàm, TS. Lê Phương Hòa ghi nhận Tọa đàm đã đạt các mục tiêu đề ra, những kết quả nghiên cứu và trao đổi tại tọa đàm mang lại nhiều giá trị khoa học sâu sắc và sẽ nguồn tư liệu tốt để nhóm nghiên cứu tiếp thu hoàn thiện báo cáo của đề tài. Thay mặt Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương, TS. Lê Phương Hòa cảm ơn sự hỗ trợ của Trường Đại học Sư phạm trong việc tổ chức thành công Tọa đàm, góp phần hiện thực hóa Thỏa thuận hợp tác được hai bên ký kết năm 2025.

Hà Lê Huyền

Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á

Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương